logo bez bolda opt

Pregledni rad

Najvažnije o abrupciji placente - klinička slika i lečenje

Sandra Babić1, Miljana Z. Jovandarić2
  • Univerzitetski klinički centar Srbije, Klinika za ginekologiju i akušerstvo, Odeljenje Kontrole fertiliteta, Beograd, Srbija
  • Univerzitetski klinički centar Srbije, Klinika za ginekologiju i akušerstvo, Odeljenje Neonatologije, Beograd, Srbija

SAŽETAK

Abrupcija placente se definiše kao prerano odvajanje posteljice od materice. Brza dijagnoza i adekvatna medicinska intervencija obezbeđuju dobar ishod, što nije moguće u svim zemljama sveta. Svako krvarenje nastalo u drugoj polovini trudnoće pobuđuje sumnju na abrupciju posteljice koja je povezana sa fetalnim i maternim morbiditetom i mortalitetom. Od veličine i količine krvi zavisi klinička slika i posledice po fetus. Kompletna abrupcija dovodi do prekida cirkulacije i oksigenacije ploda, asfiksije i mrtvorođenosti. Kod delimične abrupcije posledice po fetus zavise od stepena krvarenja. U slučaju kompletne abrupcije, smrt ploda je neizbežna, osim ako se ne preduzme hitan porođaj carskim rezom.


UVOD

Abrupcija placente je jedan od najčešćih uzroka morbiditeta majki i perinatalnog mortaliteta. Jedan je od vodećih uzroka vaginalnog krvarenja u drugoj polovini trudnoće (najčešće posle dvadesete gestacijske nedelje) ili neposredno pre rođenja deteta. Prevalencija trudnoća komplikovanih abrupcijom placente je oko 0,4-1% [1],[2]. Učestalost abrupcije placente kod prevremenih porođaja značajno varira u različitim delovima sveta. U razvijenim zemljama, oko 10% svih prevremenih porođaja izazvano je abrupcijom placente [3],[4].

Abrupcija placente se definiše kao prerano (pre porođaja) odvajanje normalno implantirane posteljice od materice [5],[6].

Etiopatogeneza abrupcije placente je multifaktorijalna (na primer, hipertenzija u trudnoći, iznenadna dekompresija materice, supinacijski hipotenzivni sindrom, trauma, anomalije), mada je najčešće nepoznato zašto dolazi do preranog odvajanja normalno usađene placente. Kao faktori rizika za abrupciju placente navode se godine majke (mlađe od 20 godina ili starije od 35 godina), multiparitet, prethodna abrupcija posteljice, vantelesna oplodnja, te trombofilija, kratka pupčana vrpca, horioamnionitis, kao i hipertenzija, trauma (saobraćajne nesreće, padovi) i konzumiranje duvana, alkohola i kokaina tokom trudnoće [7],[8].

Patofiziološki, usled pritiska hematoma u predelu gde se stvara posteljica (decidua basalis) dolazi do prekida cirkulacije između majke i fetusa što uzrokuje hemodinamske poremećaje, abnormalnosti koagulacije i akutni fetalni distres. U slučajevima kada krvarenje primarno nastaje iz fetalnih krvnih sudova placente, ono može dovesti do centralnog ili perifernog sakupljanja krvi između placente i zida materice čime se stvara retroplacentarni hematom, što se može ispoljiti kao spoljašnje krvarenje. Kod centralnog retroplacentarnog hematoma postoji mogućnost da veće količine krvi ostanu iza placente, uz odsustvo vidljivog spoljašnjeg krvarenja [9].

Histopatološki pregled placente može retrospektivno da potvrdi dijagnozu infarkta placente i decidualne vaskulopatije, ali je histopatloška analiza konfirmatorna samo u jednoj trećini slučajeva, jer specifične lezije nisu uvek prisutne [10].

Kod trudnice, abrupcija placente je skopčana sa rizicima kao što su: akušersko krvarenje, potreba za transfuzijom krvi, hitna histerektomija, diseminirana intravaskularna koagulopatija i bubrežna insuficijencija, a vrlo često je povezana i sa smrću trudnice. Usled prevremenog porođaja, manifestuju se perinatalne komplikacije po plod, kao što su mala porođajna težina novorođenčeta, asfiksija i mrtvorođenost [4],[11]. Kompletna abrupcija dovodi do prekida cirkulacije i oksigenacije ploda, asfiksije i mrtvorođenosti. Kod delimične abrupcije posteljice, posledice po fetus zavise od količine izgubljene krvi, odnosno prisutnosti krvarenja [12].

Zbog toga što može biti životno ugrožavajuća, potrebno je da blagovremeno prepoznamo abrupciju posteljice. Cilj rada je da se uz pomoć postojećih saznanja opiše klinička slika abrupcije posteljice.

ABRUPCIJA PLACENTE – KLINIČKA SLIKA

Klinička slika trudnice i ploda zavisi od stepena abrupcije (Tabela 1), prisutnosti i volumena hematoma, prisutnosti krvarenja, i količine izgubljene krvi. Dijagnoza abrupcije placente postavlja se na osnovu anamneze i kliničke slike trudnice, a tek postpartalno dolazi u obzir makroskopski i histopatološki pregled posteljice.

Tabela 1. Klasifikacija abrupcije placente prema stepenu odvajanja (delimično ili potpuno) i mestu odvajanja (marginalno ili centralno) [13].

Tabela 1. Klasifikacija abrupcije placente prema stepenu odvajanja (delimično ili potpuno) i mestu odvajanja (marginalno ili centralno) [<a href=13]." width="1890" height="244">

Abrupcija prvog stepena (Klasa 1) je najblaži stepen abrupcije i može je pratiti krvarenje u tragu, mada može postojati i bez vidljivog spoljašnjeg krvarenja. Postoji bolna osetljivost ili nelagodnost u stomaku, iznenadni bol u stomaku ili u leđima, i lak mišićni tonus uterusa bez jasnih kontrakcija. Krvni pritisak je normalan (120/80 mmHg), a nivo fibrinogena je takođe normalan (200-400 mg/l). Srčana frekvenca ploda je normalna, od 120-160 otkucaja u minuti. Posle porođaja opšte stanje porodilje i novorođenčeta je dobro [6].

Abrupciju drugog stepena (Klasa 2) prati umereno krvarenje koje podrazumeva oko 100 ml krvi, dok ponekad dostiže i 500 ml, kao kod obilnije menstruacije; prisutne su mišićne kontrakcije uterusa sa povremenim tetaničnim kontrakcijama [14]. Krvni pritisak u ležećem položaju je normalan, ali je moguća ortostatska hipotenzija. Puls je ubrzan, iznad 100 otkucaja u minuti. Evidentan je pad nivoa fibrinogena (manje od 200 mg/dl). Kardiotokografski konstatuje se fetalni distres, uglavnom u vidu smanjene amplitude oscilacija. Trudnoća se završava hitnim carskim rezom. Stanje porodilje je dobro. Novorođenče se rađa sa srednje teškim oblikom respiratornog distresa zbog blage intrauterine asfiksije [15]. Makroskopskim pregledom umereno teške abrupcije vidi se formiran retroplacentarni hematom sa trombozom krvnih sudova materice, kompresijom resica i infarktima posteljice (Slika 1).

Slika 1. Makroskopski izgled posteljice abrupcije drugog stepena - umereno teška abrupcija. Retroplacentarni hematom usled tromboze krvnih sudova materice na pozadini kompresije resica. Izvor: Dokumentacija autora

Slika 1. Makroskopski izgled posteljice abrupcije drugog stepena - umereno teška abrupcija. Retroplacentarni hematom usled tromboze krvnih sudova materice na pozadini kompresije resica.
Izvor: Dokumentacija autora

Abrupciju trećeg stepena (Klasa 3) karakteriše masivno vaginalno krvarenje, bolna i kontrahovana materica. Teška abrupcija praćena je razvojem diseminovane intravaskularne koagulopatije (DICa). Kod trudnice se u laboratorijskim analizama beleži teška anemija, vrednost hemoglobina ispod 70 g/L i hematokrita ispod 0,30, koagulopatija koju karakterišu povišene vrednosti trombina, snižene vrednosti fibrinogena (ispod 150 mg/dl) i trombocita (ispod 140 x 109 /l) i povišenih vrednosti razgradnih produkata fibrina i D-dimera, te stanje hemoragičnog šoka. Parametri koji govore u prilog šoka u početnoj reverzibilnoj fazi su: tahikardija (ubrzan rad srca, puls iznad 100/min), ubrzano disanje (respiracije iznad 20/min), hipotenzija (krvni pritisak niži od 100/60 mmHg), acidoza tkiva, pH (kiselost krvi) manji od 7,35, koncentracija bikarbonata manja od 12 mmol/L, i oligurija (smanjeno izlučivanje mokraće < 500 ml/24 h). Terapija se sastoji u nadoknadi tečnosti, elektrolita i plazma ekspandera, te korekciji anemije transfuzijom krvi, a veoma retko i inotropa (Dopamin, Dobutamin) [16],[17]. Na operativnom polju vidi se da krvarenje obuhvata miometrijum, jajovode, a nekada i peritonealnu šupljinu. Materica je uvećana, tamno ljubičaste do crne boje (Slika 2). Opisano stanje se naziva apopleksija materice, ili po dr Aleksandru Kuveleru (Dr Alexandre Couvelaire), koji ga je prvi opisao 1911. godine kao retku komplikaciju svih slučajeva abrupcije posteljice (do 5%), naziva se i Kuvelerov sindrom [18],[19]. U takvim slučajevima, često je neophodna histerektomija zbog atonije i refraktornosti na standardne procedure, tamponade uterusa i podvezivanje ilijačnih arterija. Zbog masivne hemoragije, gubitka više od 1000 ml krvi, i prekida cirkulacije u veni umbilikalis, može da nastupi teška asfiksija ploda i intrauterina smrt [20],[21],[22].

Slika 2. Makroskopski izgled abrupcije posteljice trećeg stepena - teška abrupcija. Posteljice sa masivnim krvarenjem i ekstenzivnim retroplacentarnim hematomom. Izvor: Dokumentacija autora

Slika 2. Makroskopski izgled abrupcije posteljice trećeg stepena - teška abrupcija. Posteljice sa masivnim krvarenjem i ekstenzivnim retroplacentarnim hematomom.
Izvor: Dokumentacija autora

Poseban oblik abrupcije placente je hronična abrupcija kod koje trudnica ima relativno oskudna, povremena krvarenja, koja su praćena placentnom insuficijencijom, oligohidramnionom i intrauterinim zastojem rasta ploda [23]. U ovom slučaju, porođaj se najčešće završava carskim rezom. Rađa se novorođenče male telesne težine za gestacijsku zrelost, dok je trudnica dobrog opšteg stanja. Ehosonografski može se videti retroplacentarni hematom, često bazalne decidue posteljice, sa delimičnim ili potpunim odvajanjem posteljice uz masivnu hemoragiju (Slika 3).

Slika 3. Ultrazvučni izgled retroplacentarnog hematoma kod abrupcije postel. Crvena strelica obeležava retroplacentarni hematom viđen ehosonografskim pregledom. Izvor: Dokumentacija autora

Slika 3. Ultrazvučni izgled retroplacentarnog hematoma kod abrupcije postel. Crvena strelica obeležava retroplacentarni hematom viđen ehosonografskim pregledom.
Izvor: Dokumentacija autora

Ultrazvučni nalazi mogu biti lažno negativni, posebno kod svežih, akutnih krvarenja pred porođaj gde se retroplacentarni hematom nije u potpunosti razvio. Porođaj se završava carskim rezom, najčešće bez posledica po majku i novorođenče [24].

Postpartalno, pregledom posteljice mogu se uočiti hematomi različite veličine i lokacije. Ako hematom postoji dugo nakon odvajanja od placente, nastaje defekt na fetalnoj površini posteljice (Slika 2). Histopatološki pregled posteljice često otkriva infarkt placente uz prisustvo retroplacentarnog hematoma (Slika 4). Osim toga, histopatološki nalaz služi i za postavljanje dijagnoze hroničnih i atipičnih abrupcija placente [25].

Slika 4. Histološki pregled abrupcije posteljice trećeg stadijuma (mikroskopsko uvećanje preparata tkiva posteljice 10 puta). Na histopatološkom pregledu vidi se retroplacentarno krvarenje. Na decidui basalis nalazi se velika količina krvi koja odvaja placentnu ploču, tj .deciduu basalis od ostatka materice, te su horionske resice uronjenje u deciduu basalis usled pritiska koaguluma. Izvor: Dokumentacija autora

Slika 4. Histološki pregled abrupcije posteljice trećeg stadijuma (mikroskopsko uvećanje preparata tkiva posteljice 10 puta). Na histopatološkom pregledu vidi se retroplacentarno krvarenje. Na decidui basalis nalazi se velika količina krvi koja odvaja placentnu ploču, tj .deciduu basalis od ostatka materice, te su horionske resice uronjenje u deciduu basalis usled pritiska koaguluma.
Izvor: Dokumentacija autora

LABORATORIJSKI NALAZI

Laboratorijski nalazi su od ključne važnosti za procenu koagulacionog statusa. Fibrinogen pokazuje najbolju korelaciju sa težinom krvarenja kod trudnice. Koncentracija fibrinogena u trudnoći se povećava sa gestacijskom zrelošću fetusa i gestacijskim nedeljama trudnoće. Normalan nivo fibrinogena u trećem trimestru je od 373 do 619 mg/dL [26]. Vrednosti niže od 200 mg/dL ukazuju na umerenu abrupciju posteljice (Klasa 2). Vrednosti iznad 400 mg/dL ukazuju na to da je koagulacioni status i dalje očuvan [27]. Za tešku abrupciju tipičan je brz razvoj diseminovane intravaskularne koagulacije (DIC) koja se manifestuje simptomima ireverzbilnog šoka sa hipoksijom, acidozom i anurijom. Počinje bledilom, hladnim i lepljivim znojem, jedva opipljivim i ubrzanim pulsom, padom krvnog pritiska ili potpunim gubitkom pritiska, nepravilnim disanjem (smjenjuju se površno i duboko disanje), prestankom lučenja mokraće, usporavanjem krvotoka; krv počinje da se zgrušava, mozak i srce ne dobijaju dovoljno kiseonika [28].

Laboratorijski DIC se ne može dijagnostikovati na osnovu nivoa jednog markera, već na osnovu kombinacije laboratorijskih markera. Među četiri tipa DIC-a, protrombin (PT), fibrinogen i trombociti su važni parametri za dijagnostikovanje tipa masivnog krvarenja DIC-a, dok su fibrinogen, fibrin degradacioni produkti (FDP) i plazmin-plazmin inhibitorski kompleks (PPIC) važni za otkrivanje tipa DIC krvarenja. U međuvremenu, trombociti, PT i antitrombin (AT) su važni za dijagnostikovanje tipa otkazivanja organa kod DIC-a, dok su hemostatski molekularni markeri, kao što su SF i trombin-AT kompleks (TAT), važni za dijagnostikovanje nesimptomatskog tipa DIC-a [29],[30].

LEČENJE ABRUPCIJE PLACENTE

Prilikom pristupa lečenju abrupcije posteljice treba sagledati gestacijsku starost trudnoće, kliničku sliku abrupcije, stanje majke i fetusa. Završetak trudnoće je neophodan u situacijama asfiksije fetusa ili teške abrupcije, čak i pre primene kortikosteroidne terapije. U slučaju intrauterine smrti ploda, dalji postupci se određuju prema stanju trudnice.

Carski rez je indikovan ako je hemodinamski status nestabilan uz prisustvo masivnog krvarenja. U takvim slučajevima, koagulacioni status je od presudne vašnosti, jer nekontrolisana diseminovana intravaskularna koagulopatija može da ugrozi hirurški zahvat, odnosno život trudnice. Ako je trudnica hemodinamski stabilna, moguć je vaginalni porođaj. Ukoliko je gestacija kraća od 34 nedelje, kod blagih i umerenih abrupcija poželjno je produžiti trudnoću uz maturaciju fetalnih pluća primenom kortikosterida. Posle 34. nedelje preporučuje se završetak trudnoće, osim u slučajevima najblaže abrupcije kada se porođaj može odložiti do 37. nedelje [31].

Upotreba tokolitika je diskutabilna i stalna je tema rasprava u smislu smanjenja kontrakcija ili naknadnog intenziviranja krvarenja. Neki autori navode da primena tokolitika produžava trajanje trudnoće sa mogućnošću većeg krvarenja u trećem trimestru, što bi opravdalo primenu tokolitika, posebno nifedipina kao prvog izbora. S druge strane, negativno dejstvo tokolitika na kardiovaskularni sistem, kao i tahikardija i hipotenzija, mogu da prikriju kliničku sliku, da pogoršaju abrupciju i izazovu dodatnu hemodinamsku nestabilnost. Iz navedenog proizilazi da je primena tokolitika stvar individualne procene kliničara. Ako to stepen abrupcije dozvoljava, najbolje je trudnoću produžiti i porođaj obaviti vaginalnim putem [32].

ZNAČAJ RANOG PREPOZNAVANJA KLINIČKE SLIKE I PRAVOVREMENOG ZBRINJAVANJA

Neonatalni mortalitet i morbiditet mogu biti uzrokovani postojanjem abrupcije i problemima vezanim za prevremeno rođenje. Sâm čin prevremenog rođenja donosi niz komplikacija kod novorođenčeta – asfiksiju, respiratorni distres sindrom, nezrelost organa i sistema, potrebu za mehaničkom ventilacijom, apnoične krize, konvulzije, intrakranijalnu hemoragiju – a samim tim i posledice u vidu cerebralnog oštećenja kod ekstremno nezrele novorođenčadi, a u nekim slučajevima i smrtni ishod [33].

Prevremeno rođenje, kao i rođenje hitnim carskim rezom, odlaže kolonizaciju intestinalne flore novorođenčeta bakterijama porođajnog kanala i razvoj intestinalne mikrobiote koji su neophodni za razvoj imuniteta novorođenčeta neposredno nakon rođenja i nasleđenim imunim odgovorom kasnije tokom života razvoj mozga i mogu poboljšati neurološke ishode prevremeno rođene dece [34], kao i ,,koža na kožu” postavljanje novorođenčeta na majku, a koja je neophodna za uspostavljanje emocionalnog kontakta sa majkom [35].

Kolonizacija gastrointestinalnog trakta i kože prevremeno rođene dece počinje u materici. Sastav crevne i kožne mikrobiote utiče na razvoj urođenog imunološkog odgovora, uključujuci razvoj nekrotičnog enterokolitisa, i rane i kasne neonatalne sepse [36], čime se predupređuje prevremeni mortalitet tokom boravka u jedinicama intenzivne nege. Pretpostavlja se da bakterijska kolonizacija creva pri rođenju i postnatalna crevna disbakterioza prethode razvoju nekrotičnog enterokolitisa i sepse kod veoma nezrele nedonoščadi (sa porođajnom težinom ispod 1500g) za koju se vezuje stopa mortaliteta od čak 15% [37].

ZAKLJUČAK

S obzirom da ozbiljnost kliničke slike trudnice i fetalnog distresa korelira sa stepenom odvajanja placente, abrupcija posteljice je urgentno stanje koje zahteva brzu dijagnozu i adekvatno lečenje. U skoro potpunoj ili kompletnoj abrupciji, smrt fetusa se može preduprediti hitnim porođajem carskim rezom.

  • Sukob interesa:
    Nije prijavljen.

Informacije

Volumen 3 Broj 4

Decembar 2022

Strane 446-454

  • Ključne reči:
    trudnoća, abrupcija posteljice, porođaj, novorođenče
  • Primljen:
    28 Mart 2022
  • Revidiran:
    21 April 2022
  • Prihvaćen:
    03 Novembar 2022
  • Objavljen online:
    25 Decembar 2022
  • DOI:
Autor za korespodenciju

Sandra Babić
Odeljenje kontrole fertiliteta, Klinika za ginekologiju i akušerstvo,
Univerzitetski klinički centar Srbije
Višegradska 26, 11000 Beograd, Srbija
Elektronska adresa: Ova adresa e-pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript u vašem brauzeru da biste je videli.


  • 1. DesJardin JT, Healy MJ, Nah G, Vittinghoff E, Agarwal A, Marcus GM, Velez JMG, Tseng ZH, Parikh NI. Placental abruption as a risk factor for heart failure. Am J Cardiol. 2020 ;131:17-22 [CROSSREF]

    2. Odendaal H, Wright C, Schubert P, Boyd TK, Roberts Đ, Brink L, Nel D, Groenewald C. Associations of maternal smoking and drinking with fetal growth and placental abruption. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2020; 253:95-102. [CROSSREF]

    3. Tikkanen, M. Placental abruption: Epidemiology, risk factors and consequences. Acta Obstet. Gynecol. Scand. 2011; 90: 140–9. [CROSSREF]

    4. Bączkowska M, Kosińska-Kaczyńska K, Zgliczyńska M, Brawura-Biskupski-Samaha R, Rebizant B, Ciebiera M. Epidemiology, Risk Factors, and Perinatal Outcomes of Placental Abruption–Detailed Annual Data and Clinical Perspectives from Polish Tertiary Center. Int. J. Environ. Res. Public Health 2022; 19: 5148 [CROSSREF]

    5. Ananth CV, Lavery JA, Vintzileos AM, Skupski DW, Varner M, Saade G, Biggio J, Williams MA, Wapner RJ, Wright JD. Severe placental abruption: clinical definition and associations with maternal complications.Am J Obstet Gynecol. 2016 ;214:272.e1-272.e9 [CROSSREF]

    6. Mei Y, Lin Y. Clinical significance of primary symptoms in women with placental abruption.J Matern Fetal Neonatal Med. 2018 ;31:2446-9 [CROSSREF]

    7. Long SY, Yang Q, Chi R, Luo L, Xiong X, Chen ZQ. Maternal and Neonatal Outcomes Resulting from Antepartum Hemorrhage in Women with Placenta Previa and Its Associated Risk Factors: A Single-Center Retrospective Study. Ther Clin Risk Manag. 2021;17:31-8 [CROSSREF]

    8. Martinelli KG, Garcia ÉM, Santos Neto ETD, Gama SGND. Advanced maternal age and its association with placenta praevia and placental abruption: a meta-analysis. Cad Saude Publica. 2018; 34:e00206116. [CROSSREF]

    9. Ott J, Pecnik P, Promberger R, Pils S, Binder J, Chalubinski KM. Intra- versus retroplacental hematomas: a retrospective case-control study on pregnancy outcomes. BMC Pregnancy Childbirth;17:366. [CROSSREF]

    10. Levy M, Gonen N, Kovo M, Schreiber L, Marom O, Barda G, Volpert E, Bar J, Weiner E. Does macroscopic estimation of the extent of placental abruption correlate with pregnancy outcomes? Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2020; 254:188-94. [CROSSREF]

    11. Barua S, Chakrabarty A, Samanta A, Naskar A. Evaluation of Maternal and Fetal Outcome in Patients of Abruptio Placentae in a Tertiary Care Center, Kolkata: A Descriptive and Observational Study. Asian J Med Sci 2022; 13: 208-13. [CROSSREF]

    12. Rasmussen S, Ebbing C, Linde LE, Baghestan E. Placental abruption in parents who were born small: registry-based cohort study. BJOG. 2018; 125:667-74. [CROSSREF]

    13. Qiu Y, Wu L, Xiao Y, Zhang X. Clinical analysis and classification of placental abruption.J Matern Fetal Neonatal Med. 2021 ;34:2952-6. [CROSSREF]

    14. Schmidt P, Skelly CL, Raines DA. Placental Abruption. [Updated 2022 Apr 1]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482335/ [HTTP]

    15. Yang Li, Yuan Tian, Ning Liu, Yang Chen, Fuju Wu. Analysis of 62 placental abruption cases: Risk factors and clinical outcomes, Taiwanese Journal of Obstetrics and Gynecology, 2019; 58 :223-6. [CROSSREF]

    16. Lier H, Bernhard M, Hossfeld B. [Hypovolemic and hemorrhagic shock].Anaesthesist. 2018;67: 225-44. [CROSSREF]

    17. Wada H, Matsumoto T, Yamashita Y.J Diagnosis and treatment of disseminated intravascular coagulation (DIC) according to four DIC guidelines Intensive Care. 2014; 2:15. [CROSSREF]

    18. Couvelaire A. Deux nouvelles observations d’apoplexie utero-placentaire (hemorrhagies retro-placentaires avec inltration sanguine de la pavoi musculaire del’uterus). Ann Gynecol Obstet 1912; 9:486.

    19. Dashraath P, Wong YC. Couvelaire Uterus. N Engl J Med. 2020; 383:1973. doi:10.1056/NEJMicm2010749. [CROSSREF]

    20. Yi Jia Lee, Katrina Calvert, Kedar Jape, Couvelaire uterus resulting in haemoperitoneum, Journal of Surgical Case Reports 2022;1:rjab618, https://doi.org/10.1093/jscr/rjab618 [CROSSREF]

    21. Naidu H, Pai MV. Cervical traction: A simple step ahead in the prevention of postpartum hemorrhage. Int J Reprod Contracept Obstet Gynecol. 2019;8: 3174-8. [CROSSREF]

    22. Hill MG, Reed KL, Brown RN; Newborn Brain Society Guidelines and Publications Committee. Perinatal asphyxia from the obstetric standpoint. Semin Fetal Neonatal Med. 2021; 26:101259. [CROSSREF]

    23. Han CS, Schatz F, Lockwood CJ. Abruption-associated prematurity.Clin Perinatol. 2011; 38:407-21. [CROSSREF]

    24. Fadl SA, Linnau KF, Dighe MK. Placental abruption and hemorrhage-review of imaging appearance. Am J Perinatol. 2017; 34:935-57.

    25. Eubanks AA, Walz S, Thiel LM. Maternal risk factors and neonatal outcomes in placental abruption among patients with equal access to health care. J Matern Fetal Neonatal Med. 2021; 34:2101-6. [CROSSREF]

    26. Wang L, Matsunaga S, Mikami Y, Takai Y, Terui K, Seki H. Pre-delivery fibrinogen predicts adverse maternal or neonatal outcomes in patients with placental abruption.J Obstet Gynaecol Res. 2016 ;42:796-802. [CROSSREF]

    27. Su J, Yang Y, Cao Y, Yin Z. The predictive value of pre-delivery laboratory test results for the severity of placental abruption and pregnancy outcome. Placenta. 2021; 103:220-5. [CROSSREF]

    28. Asakura H. [DIC: state-of-the-art in diagnosis and management]. Rinsho Ketsueki. 2019; 60:659-66.

    29. Wada H, Matsumoto T, Aota T, Yamashita Y. [Progress in diagnosis and treatment for disseminated intravascular coagulation]. Rinsho Ketsueki. 2015; 56:169-76.

    30. Erez O, Othman M, Rabinovich A, Leron E, Gotsch F, Thachil J. DIC in Pregnancy - Pathophysiology, Clinical Characteristics, Diagnostic Scores, and Treatments.J Blood Med. 2022 ;13:21-44. [CROSSREF]

    31. Bellos I, Pergialiotis V, Papapanagiotou A, Loutradis D, Daskalakis G. Comparative efficacy and safety of oral antihypertensive agents in pregnant women with chronic hypertension: a network metaanalysis. Am J Obstet Gynecol. 2020; 223:525-37. [CROSSREF]

    32. Kojima T, Takami M, Shindo R, Saigusa Y, Miyagi E, Aoki S. Perinatal outcomes of recurrent placental abruption.J Matern Fetal Neonatal Med. 2021 ;34:2192-6. [CROSSREF]

    33. Jovandaric MZ. The Effect of Abruptio Placentae on Perinatal Outcome of Pregnancy. J Clin Case Rep 2016; 6: 775. [CROSSREF]

    34. Lu J, Claud EC. Connection between gut microbiome and brain development in preterm infants.Dev Psychobiol. 2019; 61:739-51. [CROSSREF]

    35. Counselling for Maternal and Newborn Health Care: A Handbook for Building Skills. Geneva: World Health Organization; 2013. 11, POSTNATAL CARE OF THE MOTHER AND NEWBORN. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK304191/ [HTTP]

    36. Underwood MA, Sohn K. The Microbiota of the Extremely Preterm Infant. Clin Perinatol. 2017; 44:407-27. [CROSSREF]

    37. Lee JK, Hern Tan LT, Ramadas A, Ab Mutalib NS, Lee LH. Exploring the Role of Gut Bacteria in Health and Disease in Preterm Neonates. Int J Environ Res Public Health. 2020; 17:6963. [CROSSREF]


LITERATURA

1. DesJardin JT, Healy MJ, Nah G, Vittinghoff E, Agarwal A, Marcus GM, Velez JMG, Tseng ZH, Parikh NI. Placental abruption as a risk factor for heart failure. Am J Cardiol. 2020 ;131:17-22 [CROSSREF]

2. Odendaal H, Wright C, Schubert P, Boyd TK, Roberts Đ, Brink L, Nel D, Groenewald C. Associations of maternal smoking and drinking with fetal growth and placental abruption. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2020; 253:95-102. [CROSSREF]

3. Tikkanen, M. Placental abruption: Epidemiology, risk factors and consequences. Acta Obstet. Gynecol. Scand. 2011; 90: 140–9. [CROSSREF]

4. Bączkowska M, Kosińska-Kaczyńska K, Zgliczyńska M, Brawura-Biskupski-Samaha R, Rebizant B, Ciebiera M. Epidemiology, Risk Factors, and Perinatal Outcomes of Placental Abruption–Detailed Annual Data and Clinical Perspectives from Polish Tertiary Center. Int. J. Environ. Res. Public Health 2022; 19: 5148 [CROSSREF]

5. Ananth CV, Lavery JA, Vintzileos AM, Skupski DW, Varner M, Saade G, Biggio J, Williams MA, Wapner RJ, Wright JD. Severe placental abruption: clinical definition and associations with maternal complications.Am J Obstet Gynecol. 2016 ;214:272.e1-272.e9 [CROSSREF]

6. Mei Y, Lin Y. Clinical significance of primary symptoms in women with placental abruption.J Matern Fetal Neonatal Med. 2018 ;31:2446-9 [CROSSREF]

7. Long SY, Yang Q, Chi R, Luo L, Xiong X, Chen ZQ. Maternal and Neonatal Outcomes Resulting from Antepartum Hemorrhage in Women with Placenta Previa and Its Associated Risk Factors: A Single-Center Retrospective Study. Ther Clin Risk Manag. 2021;17:31-8 [CROSSREF]

8. Martinelli KG, Garcia ÉM, Santos Neto ETD, Gama SGND. Advanced maternal age and its association with placenta praevia and placental abruption: a meta-analysis. Cad Saude Publica. 2018; 34:e00206116. [CROSSREF]

9. Ott J, Pecnik P, Promberger R, Pils S, Binder J, Chalubinski KM. Intra- versus retroplacental hematomas: a retrospective case-control study on pregnancy outcomes. BMC Pregnancy Childbirth;17:366. [CROSSREF]

10. Levy M, Gonen N, Kovo M, Schreiber L, Marom O, Barda G, Volpert E, Bar J, Weiner E. Does macroscopic estimation of the extent of placental abruption correlate with pregnancy outcomes? Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2020; 254:188-94. [CROSSREF]

11. Barua S, Chakrabarty A, Samanta A, Naskar A. Evaluation of Maternal and Fetal Outcome in Patients of Abruptio Placentae in a Tertiary Care Center, Kolkata: A Descriptive and Observational Study. Asian J Med Sci 2022; 13: 208-13. [CROSSREF]

12. Rasmussen S, Ebbing C, Linde LE, Baghestan E. Placental abruption in parents who were born small: registry-based cohort study. BJOG. 2018; 125:667-74. [CROSSREF]

13. Qiu Y, Wu L, Xiao Y, Zhang X. Clinical analysis and classification of placental abruption.J Matern Fetal Neonatal Med. 2021 ;34:2952-6. [CROSSREF]

14. Schmidt P, Skelly CL, Raines DA. Placental Abruption. [Updated 2022 Apr 1]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482335/ [HTTP]

15. Yang Li, Yuan Tian, Ning Liu, Yang Chen, Fuju Wu. Analysis of 62 placental abruption cases: Risk factors and clinical outcomes, Taiwanese Journal of Obstetrics and Gynecology, 2019; 58 :223-6. [CROSSREF]

16. Lier H, Bernhard M, Hossfeld B. [Hypovolemic and hemorrhagic shock].Anaesthesist. 2018;67: 225-44. [CROSSREF]

17. Wada H, Matsumoto T, Yamashita Y.J Diagnosis and treatment of disseminated intravascular coagulation (DIC) according to four DIC guidelines Intensive Care. 2014; 2:15. [CROSSREF]

18. Couvelaire A. Deux nouvelles observations d’apoplexie utero-placentaire (hemorrhagies retro-placentaires avec inltration sanguine de la pavoi musculaire del’uterus). Ann Gynecol Obstet 1912; 9:486.

19. Dashraath P, Wong YC. Couvelaire Uterus. N Engl J Med. 2020; 383:1973. doi:10.1056/NEJMicm2010749. [CROSSREF]

20. Yi Jia Lee, Katrina Calvert, Kedar Jape, Couvelaire uterus resulting in haemoperitoneum, Journal of Surgical Case Reports 2022;1:rjab618, https://doi.org/10.1093/jscr/rjab618 [CROSSREF]

21. Naidu H, Pai MV. Cervical traction: A simple step ahead in the prevention of postpartum hemorrhage. Int J Reprod Contracept Obstet Gynecol. 2019;8: 3174-8. [CROSSREF]

22. Hill MG, Reed KL, Brown RN; Newborn Brain Society Guidelines and Publications Committee. Perinatal asphyxia from the obstetric standpoint. Semin Fetal Neonatal Med. 2021; 26:101259. [CROSSREF]

23. Han CS, Schatz F, Lockwood CJ. Abruption-associated prematurity.Clin Perinatol. 2011; 38:407-21. [CROSSREF]

24. Fadl SA, Linnau KF, Dighe MK. Placental abruption and hemorrhage-review of imaging appearance. Am J Perinatol. 2017; 34:935-57.

25. Eubanks AA, Walz S, Thiel LM. Maternal risk factors and neonatal outcomes in placental abruption among patients with equal access to health care. J Matern Fetal Neonatal Med. 2021; 34:2101-6. [CROSSREF]

26. Wang L, Matsunaga S, Mikami Y, Takai Y, Terui K, Seki H. Pre-delivery fibrinogen predicts adverse maternal or neonatal outcomes in patients with placental abruption.J Obstet Gynaecol Res. 2016 ;42:796-802. [CROSSREF]

27. Su J, Yang Y, Cao Y, Yin Z. The predictive value of pre-delivery laboratory test results for the severity of placental abruption and pregnancy outcome. Placenta. 2021; 103:220-5. [CROSSREF]

28. Asakura H. [DIC: state-of-the-art in diagnosis and management]. Rinsho Ketsueki. 2019; 60:659-66.

29. Wada H, Matsumoto T, Aota T, Yamashita Y. [Progress in diagnosis and treatment for disseminated intravascular coagulation]. Rinsho Ketsueki. 2015; 56:169-76.

30. Erez O, Othman M, Rabinovich A, Leron E, Gotsch F, Thachil J. DIC in Pregnancy - Pathophysiology, Clinical Characteristics, Diagnostic Scores, and Treatments.J Blood Med. 2022 ;13:21-44. [CROSSREF]

31. Bellos I, Pergialiotis V, Papapanagiotou A, Loutradis D, Daskalakis G. Comparative efficacy and safety of oral antihypertensive agents in pregnant women with chronic hypertension: a network metaanalysis. Am J Obstet Gynecol. 2020; 223:525-37. [CROSSREF]

32. Kojima T, Takami M, Shindo R, Saigusa Y, Miyagi E, Aoki S. Perinatal outcomes of recurrent placental abruption.J Matern Fetal Neonatal Med. 2021 ;34:2192-6. [CROSSREF]

33. Jovandaric MZ. The Effect of Abruptio Placentae on Perinatal Outcome of Pregnancy. J Clin Case Rep 2016; 6: 775. [CROSSREF]

34. Lu J, Claud EC. Connection between gut microbiome and brain development in preterm infants.Dev Psychobiol. 2019; 61:739-51. [CROSSREF]

35. Counselling for Maternal and Newborn Health Care: A Handbook for Building Skills. Geneva: World Health Organization; 2013. 11, POSTNATAL CARE OF THE MOTHER AND NEWBORN. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK304191/ [HTTP]

36. Underwood MA, Sohn K. The Microbiota of the Extremely Preterm Infant. Clin Perinatol. 2017; 44:407-27. [CROSSREF]

37. Lee JK, Hern Tan LT, Ramadas A, Ab Mutalib NS, Lee LH. Exploring the Role of Gut Bacteria in Health and Disease in Preterm Neonates. Int J Environ Res Public Health. 2020; 17:6963. [CROSSREF]

1. DesJardin JT, Healy MJ, Nah G, Vittinghoff E, Agarwal A, Marcus GM, Velez JMG, Tseng ZH, Parikh NI. Placental abruption as a risk factor for heart failure. Am J Cardiol. 2020 ;131:17-22 [CROSSREF]

2. Odendaal H, Wright C, Schubert P, Boyd TK, Roberts Đ, Brink L, Nel D, Groenewald C. Associations of maternal smoking and drinking with fetal growth and placental abruption. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2020; 253:95-102. [CROSSREF]

3. Tikkanen, M. Placental abruption: Epidemiology, risk factors and consequences. Acta Obstet. Gynecol. Scand. 2011; 90: 140–9. [CROSSREF]

4. Bączkowska M, Kosińska-Kaczyńska K, Zgliczyńska M, Brawura-Biskupski-Samaha R, Rebizant B, Ciebiera M. Epidemiology, Risk Factors, and Perinatal Outcomes of Placental Abruption–Detailed Annual Data and Clinical Perspectives from Polish Tertiary Center. Int. J. Environ. Res. Public Health 2022; 19: 5148 [CROSSREF]

5. Ananth CV, Lavery JA, Vintzileos AM, Skupski DW, Varner M, Saade G, Biggio J, Williams MA, Wapner RJ, Wright JD. Severe placental abruption: clinical definition and associations with maternal complications.Am J Obstet Gynecol. 2016 ;214:272.e1-272.e9 [CROSSREF]

6. Mei Y, Lin Y. Clinical significance of primary symptoms in women with placental abruption.J Matern Fetal Neonatal Med. 2018 ;31:2446-9 [CROSSREF]

7. Long SY, Yang Q, Chi R, Luo L, Xiong X, Chen ZQ. Maternal and Neonatal Outcomes Resulting from Antepartum Hemorrhage in Women with Placenta Previa and Its Associated Risk Factors: A Single-Center Retrospective Study. Ther Clin Risk Manag. 2021;17:31-8 [CROSSREF]

8. Martinelli KG, Garcia ÉM, Santos Neto ETD, Gama SGND. Advanced maternal age and its association with placenta praevia and placental abruption: a meta-analysis. Cad Saude Publica. 2018; 34:e00206116. [CROSSREF]

9. Ott J, Pecnik P, Promberger R, Pils S, Binder J, Chalubinski KM. Intra- versus retroplacental hematomas: a retrospective case-control study on pregnancy outcomes. BMC Pregnancy Childbirth;17:366. [CROSSREF]

10. Levy M, Gonen N, Kovo M, Schreiber L, Marom O, Barda G, Volpert E, Bar J, Weiner E. Does macroscopic estimation of the extent of placental abruption correlate with pregnancy outcomes? Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2020; 254:188-94. [CROSSREF]

11. Barua S, Chakrabarty A, Samanta A, Naskar A. Evaluation of Maternal and Fetal Outcome in Patients of Abruptio Placentae in a Tertiary Care Center, Kolkata: A Descriptive and Observational Study. Asian J Med Sci 2022; 13: 208-13. [CROSSREF]

12. Rasmussen S, Ebbing C, Linde LE, Baghestan E. Placental abruption in parents who were born small: registry-based cohort study. BJOG. 2018; 125:667-74. [CROSSREF]

13. Qiu Y, Wu L, Xiao Y, Zhang X. Clinical analysis and classification of placental abruption.J Matern Fetal Neonatal Med. 2021 ;34:2952-6. [CROSSREF]

14. Schmidt P, Skelly CL, Raines DA. Placental Abruption. [Updated 2022 Apr 1]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482335/ [HTTP]

15. Yang Li, Yuan Tian, Ning Liu, Yang Chen, Fuju Wu. Analysis of 62 placental abruption cases: Risk factors and clinical outcomes, Taiwanese Journal of Obstetrics and Gynecology, 2019; 58 :223-6. [CROSSREF]

16. Lier H, Bernhard M, Hossfeld B. [Hypovolemic and hemorrhagic shock].Anaesthesist. 2018;67: 225-44. [CROSSREF]

17. Wada H, Matsumoto T, Yamashita Y.J Diagnosis and treatment of disseminated intravascular coagulation (DIC) according to four DIC guidelines Intensive Care. 2014; 2:15. [CROSSREF]

18. Couvelaire A. Deux nouvelles observations d’apoplexie utero-placentaire (hemorrhagies retro-placentaires avec inltration sanguine de la pavoi musculaire del’uterus). Ann Gynecol Obstet 1912; 9:486.

19. Dashraath P, Wong YC. Couvelaire Uterus. N Engl J Med. 2020; 383:1973. doi:10.1056/NEJMicm2010749. [CROSSREF]

20. Yi Jia Lee, Katrina Calvert, Kedar Jape, Couvelaire uterus resulting in haemoperitoneum, Journal of Surgical Case Reports 2022;1:rjab618, https://doi.org/10.1093/jscr/rjab618 [CROSSREF]

21. Naidu H, Pai MV. Cervical traction: A simple step ahead in the prevention of postpartum hemorrhage. Int J Reprod Contracept Obstet Gynecol. 2019;8: 3174-8. [CROSSREF]

22. Hill MG, Reed KL, Brown RN; Newborn Brain Society Guidelines and Publications Committee. Perinatal asphyxia from the obstetric standpoint. Semin Fetal Neonatal Med. 2021; 26:101259. [CROSSREF]

23. Han CS, Schatz F, Lockwood CJ. Abruption-associated prematurity.Clin Perinatol. 2011; 38:407-21. [CROSSREF]

24. Fadl SA, Linnau KF, Dighe MK. Placental abruption and hemorrhage-review of imaging appearance. Am J Perinatol. 2017; 34:935-57.

25. Eubanks AA, Walz S, Thiel LM. Maternal risk factors and neonatal outcomes in placental abruption among patients with equal access to health care. J Matern Fetal Neonatal Med. 2021; 34:2101-6. [CROSSREF]

26. Wang L, Matsunaga S, Mikami Y, Takai Y, Terui K, Seki H. Pre-delivery fibrinogen predicts adverse maternal or neonatal outcomes in patients with placental abruption.J Obstet Gynaecol Res. 2016 ;42:796-802. [CROSSREF]

27. Su J, Yang Y, Cao Y, Yin Z. The predictive value of pre-delivery laboratory test results for the severity of placental abruption and pregnancy outcome. Placenta. 2021; 103:220-5. [CROSSREF]

28. Asakura H. [DIC: state-of-the-art in diagnosis and management]. Rinsho Ketsueki. 2019; 60:659-66.

29. Wada H, Matsumoto T, Aota T, Yamashita Y. [Progress in diagnosis and treatment for disseminated intravascular coagulation]. Rinsho Ketsueki. 2015; 56:169-76.

30. Erez O, Othman M, Rabinovich A, Leron E, Gotsch F, Thachil J. DIC in Pregnancy - Pathophysiology, Clinical Characteristics, Diagnostic Scores, and Treatments.J Blood Med. 2022 ;13:21-44. [CROSSREF]

31. Bellos I, Pergialiotis V, Papapanagiotou A, Loutradis D, Daskalakis G. Comparative efficacy and safety of oral antihypertensive agents in pregnant women with chronic hypertension: a network metaanalysis. Am J Obstet Gynecol. 2020; 223:525-37. [CROSSREF]

32. Kojima T, Takami M, Shindo R, Saigusa Y, Miyagi E, Aoki S. Perinatal outcomes of recurrent placental abruption.J Matern Fetal Neonatal Med. 2021 ;34:2192-6. [CROSSREF]

33. Jovandaric MZ. The Effect of Abruptio Placentae on Perinatal Outcome of Pregnancy. J Clin Case Rep 2016; 6: 775. [CROSSREF]

34. Lu J, Claud EC. Connection between gut microbiome and brain development in preterm infants.Dev Psychobiol. 2019; 61:739-51. [CROSSREF]

35. Counselling for Maternal and Newborn Health Care: A Handbook for Building Skills. Geneva: World Health Organization; 2013. 11, POSTNATAL CARE OF THE MOTHER AND NEWBORN. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK304191/ [HTTP]

36. Underwood MA, Sohn K. The Microbiota of the Extremely Preterm Infant. Clin Perinatol. 2017; 44:407-27. [CROSSREF]

37. Lee JK, Hern Tan LT, Ramadas A, Ab Mutalib NS, Lee LH. Exploring the Role of Gut Bacteria in Health and Disease in Preterm Neonates. Int J Environ Res Public Health. 2020; 17:6963. [CROSSREF]


© Sva prava zadržana. Lekarska komora Srbije.

Skoči na vrh