Skip to main content
  • Trg Nikole Pašića br. 7, sprat IV, 11000 Beograd
  • info@smj.rs

logo bez bolda opt

Originalni rad

Ezofagealni, gastrični, kolorektalni, pankreatični, hepatocelularni karcinomi i holangiokarcinomi u Severnoj Makedoniji: serija pacijenata lečenih na Univerzitetskoj klinici, između 2015. i 2019. godine

Kalina Grivčeva Stardelova1, Gjorgji Deriban1, Goran Stefanovski1, Magdalena Genadieva Dimitrova1, Fana Ličovska Josifović1, Beti Todorovska1, Dzem Adem1, Sanja Sazdovska2, Žaklina Čagoroska3
  • Univerzitetska klinika za gastroenterohepatologiju, Skoplje, Severna Makedonija
  • Ministarstvo zdravlja Republike Severne Makedonije, Skoplje, Severna Makedonija
  • Uprava za elektronsko zdravstvo, Ministarstvo zdravstva Republike Severne Makedonije, Skoplje, Severna Makedonija

SAŽETAK

Uvod: Globalno opterećenje društva gastrointestinalnim kancerom (GIK) raste. Tumori želuca, debelog creva i jetre su među pet najčešćih gastrointestinalnih karcinoma kod muškaraca i žena širom sveta. Incidencija GIK-a pokazuje značajne varijacije u Evropi i Severnoj Americi. Ovaj rad razmatra znake konvergencije bolničkog morbiditeta u Severnoj Makedoniji ka procenjenim vrednostima globalnog morbiditeta.

Cilj: Cilj rada je da opiše bolnički morbiditet od gastrointestinalnih kancera na Univerzitetskoj klinici u Severnoj Makedoniji.

Materijal i metode: Retrospektivna longitudinalna analiza obuhvatila je seriju slučajeva sa GIK-om, na najvećoj, Univerzitetskoj klinici za gastroenterohepatologiju (UKG) u Skoplju, tokom perioda 2015 – 2019. Deskriptivnim metodama statistike opisan je bolnički morbiditet od GIK-a i distribucija prema starosti, polu i lokalizaciji kancera.

Rezultati: U petogodišnjem periodu, na Univerzitetskoj klinici za gastroenterohepatologiju je lečen ukupno 2.831 pacijent sa GIK-om, od čega je 1.484 pacijenta imalo kolorektalni kancer, 763 pacijenta rak želuca i 88 pacijenata rak jednjaka. Iako su kanceri jetre bili manje zastupljeni, čak osmina takvih pacijenata (355 ili 13%) imala je nespecifični malignitet jetre. Većina pacijenata je bila u starosnoj grupi 60 – 69 godina, sa izuzetkom raka jednjaka. Primećen je porast incidencije raka pankreasa, skoro podjednak kada se razmatra distribucija po polu, i uglavnom u starosnim grupama 60 – 69 i 70 – 79 godina.

Zaključak: Bolnički morbiditet od GIK-a u severnoj Makedoniji pokazuje trend porasta, stoga je važno utvrditi koliko je skrining doprineo ranom otkrivanju ovih kancera, i osigurati pristup i dostupnost terapije za B i C hepatitis.


UVOD

Globalno opterećenje društva gastrointestinalnim kancerima (GIK) raste. Želudac, debelo crevo i jetra su među pet najčešćih lokalizacija gastrointestinalnih karcinoma kod muškaraca i žena širom sveta [1],[2],[3]. Incidencija GIK-a pokazuje značajne geografske varijacije, pri čemu je incidencija kolorektalnog kancera viša u Zapadnoj Evropi i Severnoj Americi, a incidencija kancera želuca i jetre je viša u Aziji i Africi. Prema Globalnoj opservatoriji za rak (GLOBOCAN) [4], stope incidencije i mortaliteta u Severnoj Makedoniji slične su onim koje su zabeležene u zemljama Zapadne Evrope. U 2020. godini, incidencija kolorektalnog kancera u Zapadnoj Makedoniji bila je 10,9 i 14,4 na 100.000 stanovnika, za muškarce i za žene, naspram 9,9% i 10%, respektivno, u Zapadnoj Evropi [4].

Prema podacima Direkcije za e-zdravlje (interni podaci), u 2018. godini, najviša incidencija u Makedoniji je zabeležena za GIK. Ovi podaci ukazuju na to da su više od jedne trećine svih kolorektalnih i gastričnih karcinoma novi slučajevi, naspram slučajeva hepatičnih i karcinoma pankerasa, gde su dve trećine svih slučajeva novi slučajevi. Na primer, 74% (304 od ukupno 402 slučaja) hepatičnih i karcinoma žučnih puteva (C22 u Međunarodnoj klasifikaciji bolesti X (MKB-X)), i 70% (338 od ukupno 486 slučajeva) karcinoma pankreasa (MKB-X: C25), naspram 35% (747 od ukupno 2.121 slučaja) karcinoma debelog creva (MKB-X: C18), 33% (486 od ukupno 1.486 slučajeva) rektalnih karcinoma (MKB-X: C20), i 36% (403 od ukupno 1.129 slučajeva) karcinoma rektosigmoidnog spoja (MKB-X: C19), i 49% (516 od ukupno 1.045 slučajeva) gastričnih karcinoma (MKB-X: C16). Slično ovim podacima, incidencija raka jetre i pankreasa ima agresivan trend, uprkos tome što su, prema podacima o prevalenciji, ovi karcinomi rangirani ispod karcinoma debelog creva, rektuma i želuca.

Otkriće gastričnog patogena iz prve grupe karcinogena [5], Helicobacter pylori (H. pylori), značajno je izmenilo lečenje i shvatanje ove bolesti, u smislu infektivne bolesti, koja je predvidiva i koja se može sprečiti [6],[7],[8].

Na osnovu procena GLOBOCAN-a iz 2018. godine, rak pankreasa je rangiran kao jedanaesti kancer po učestalosti u svetu, uzrokujući 4,5% svih smrti nastalih usled kancera u 2018. godini, dok je u Sjedinjenim Američkim Državama to treći najčešći kancer [9]. Do sada je poznato da, u svetu, incidencija i mortalitet od raka pankreasa koreliraju sa većom starošću i muškim polom [10],[11].

Među različitim vrstama primarnih kancera jetre, peti kancer po učestalosti na svetskom nivou [12],[13], hepatocelularni karcinom (HCK), kao i intrahepatični holangiokarcinom (IHK), su najčešći, čineći oko 70% i 15% slučajeva, respektivno [14],[15],[16].

Imajući u vidu značajne varijacije incidencije GIK-a u Evropi i Severnoj Americi, ovaj rad se bavi znacima konvergencije bolničkog morbiditeta u Severnoj Makedoniji prema morbiditetu na globalnom nivou. Cilj ovog rada jeste da opiše bolnički morbiditet od GIK-a na Univerzitetskoj klinici u Severnoj Makedoniji.

MATERIJALI I METODE

Retrospektivna longitudinalna analiza uključivala je seriju slučajeva GIK-a na Univerzitetskoj klinici za gastroenterohepatologiju (UKG) u Skoplju, u periodu između 2015. i 2019. godine.

Primenili smo deskriptivne statističke metode prilikom prikazivanja bolničkog morbiditeta, u odnosu na distribuciju GIK-a, u odnosu na starost, na pol, kao i u odnosu na lokalizaciju kancera, u petogodišnjem periodu, od 1. januara 2015. godine do 31. decembra 2019. godine.

Izvorni skup podataka je očišćen od duplikata i filtriran po jedinstvenim pacijentima. Podaci su analizirani u programu MS Excel za macOS (Microsoft Corporation, Redmond, Washington, US).

REZULTATI

Najnoviji podaci GLOBOCAN-a [4] pokazuju da su ukupna stopa incidencije standardizovane prema godinama starosti kao i rizik od oboljevanja od kancera opali između 2018. i 2020. godine, zajedno sa indikatorima mortaliteta u Severnoj Makedoniji (Tabela 1a). Dok je stopa incidencije niža, stopa smrtnosti je viša nego u zemljama Evropske regije SZO i zemljama Zapadne Evrope (Tabela 1b).

Tabela 1a. Indikatori kancera, Severna Makedonija, 2018. i 2020. godina

04t01a

Tabela 1b. Indikatori kancera Evropske regije SZO u 2018. i Zapadne Evrope u 2020. godini

04t01b

Tokom petogodišnjeg perioda, ukupno 2.831 pacijent sa GIK-om je lečen na UKG-u, od kojih je 1.484 (53%) imalo kolorektalni kancer, 763 (27%) pacijenata je imalo rak želuca, a 88 (3%) pacijenata je imalo rak jednjaka. Iako su kanceri jetre bili manje zastupljeni, čak preko jedne osmine takvih pacijenata (355 ili 13%) imalo je nespecifični malignitet jetre. Rak jednjaka je dijagnostikovan kod 88 pacijenata, od kojih 73 muškog i 15 ženskog pola, u rasponu starosnih grupa. Sledeći rezultati predstavljaju serije pacijenata na UKG-u, prema lokalizaciji karcinoma, starosti i polu, tokom posmatranog vremenskog perioda (Tabela 2).

Tabela 2. Broj pacijenata sa rakom jednjaka dijagnostikovanih i lečenih na UKG-u, prikazani prema polu, 2015 – 2019.

04t02

Evidentno je da je rak jednjaka bio daleko više zastupljen kod muškaraca (85% ukupnog broja slučajeva, raspon: 71 – 95%) nego kod žena (15% ukupnog broja slučajeva, raspon: 5 – 29%). Tokom posmatranog perioda, broj slučajeva sa rakom jednjaka imao je stabilni trend, uz padove u 2016. i 2017. godini.

Tokom analiziranog perioda, na UKG-u je rak želuca otkriven kod 763 pacijenta, od kojih 532 muška pacijenta i 231 ženski pacijent, sa većom distribucijom u starosnoj grupi 60 – 69 godina. Podaci o postojanju ili eradikaciji Helicobacter pylori, ili drugi faktori rizika, nisu bili dostupni (Tabela 3).

Tabela 3. Pacijenti sa rakom želuca dijagnostikovani i lečeni na UKG-u, prikazani prema polu, 2015 – 2019, (br., %).

04t03

Podaci o raku želuca otkrivaju da je, i za ovaj tip kancera, broj slučajeva među muškim pacijentima (70% ukupnog broja slučajeva, raspon: 65 – 73%) bio daleko veći nego među ženskim pacijentima (30% ukupnog broja slučajeva, raspon: 27 – 35%). Tokom posmatranog perioda, broj slučajeva raka želuca imao je stabilan trend, sa povećanjem u 2018. godini.

Tokom analiziranog perioda, na UKG je kolorektalni karcinom otkriven kod 1.484 pacijenata, od kojih je 827 bilo muških, a 657 ženskih pacijenata, u starosnoj grupi 60 – 69 godina (Tabela 4). Broj slučajeva sa kolorektalnim karcinomom je imao promenljivi trend tokom posmatranog perioda.

Tabela 4. Pacijenti sa kolorektalnim kancerom dijagnostikovani i lečeni na UKG, prikazani prema polu, 2015 – 2019, (br.,%)

04t04

Uočen je trend porasta broja slučajeva karcionoma pankreasa na UKG, tokom analiziranog perioda (Tabela 5). Kod ukupno 528 pacijenata je dijagnostikovan rak pankreasa, od toga 287 muških pacijenata i 241 ženski pacijent, uglavnom starosti između 60 i 69 godina, odnosno 70 i 79 godina. Kod samo dvoje od tih pacijenata (jedan muškog a drugi ženskog pola) je dijagnostikovan pan-NET. Podaci o njihovim navikama i drugim faktorima rizika nisu bili dostupni (Tabela 5).

Tabela 5. Pacijenti sa rakom pankreasa dijagnostikovani i lečeni na UKG, prikazani prema polu, 2015 – 2019, (br.,%)

04t05

Analizirani podaci sa UKG-a su pokazali da je hepatocelularni karcinom dijagnostikovan kod 48 pacijenata, holangiokarcinom kod 34 pacijenata, a karcinom ekstrahepatičnih žučnih puteva kod 59 pacijenata. Nespecifični malignitet jetre dijagnostikovan je kod 355 pacijenata (Tabela 6). Postojao je značajan trend porasta broja karcinoma sa lokalizacijom na jetri na UKG-u, tokom analiziranog perioda (Tabela 6).

Tabela 6. Pacijenti sa kancerima jetre dijagnostikovani i lečeni na UKG, prikazani prema tipu, 2015 – 2019, (br., %)

04t06

DISKUSIJA

Tokom analiziranog perioda, u seriji pacijenata sa GIKom koji su lečeni na UKG-u, uočen je značajan trend porasta broja slučajeva karcinoma sa lokalitetom na jetri i pankreasu; broj slučajeva karcinoma želuca i karcinoma jednjaka je imao stabilan trend, dok je broj slučajeva sa kolorektalnim karcinomom imao promenljivi trend. Ovi trendovi približavaju se trendovima podataka o globalnoj incidencije GIK-a. Incidencija i mortalitet od hepatocelularnog karcinoma su u porastu u Severnoj Americi i Evropi [17], a kada su u pitanju kanceri pankreasa, i stope incidencije i stope smrtnosti, u zemljama sa visokim prihodima, pokazale su ili stabilan trend ili blagi porast [18]. Kanceri želuca su pokazali ujednačen pad u incidencije tokom proteklih decenija, što se pripisuje boljim praksama u čuvanju hrane [18].

Kada je u pitanju histološki tip, na svetskom nivou, skvamozni karcinom je i dalje najčešći tip karcinoma jednjaka, mada je, u zapadnim zemljama, to adenokarcinom. Veruje se da je porast broja slučajeva podtipa adenokarcinoma u vezi sa porastom incidencije gojaznosti, gastroezofagealnog refluksa i Baretovog jednjaka, a da zavisi od genomske nestabilnosti, rase i pola pacijenta [19].

Razvojem dijagnostičkih procedura i antibiotika za lečenje H. pylori došlo je do unapređenja u lečenju peptičkih ulkusa [20],[21],[22] i pacijenata sa povećanim rizikom od raka želuca [23],[24],[25],[26],[27]. Iako eradikacija H. pylori može da smanji broj slučajeva raka želuca, broj slučajeva lečenja terapijom eradikacije se povećava [28],[29],[30],[31],[32]. Pregledni rad, koji su objavili Satoki Šičijo i Jošihiro Hirata, potvrdio je da postoji potreba za uspostavljanjem programa praćenja pacijenata nakon uspešne eradikacije H. Pylori, prema stratifikaciji rizika, odnosno, na osnovu karakteristika i prediktora gastričnog kancera [33].

Kolorektalni kancer je najčešći tip GIK-a u Evropi, sa 342.137 novih slučajeva (14,3% svih kancera) [26],[34],[35],[36],[37],[38],[39],[40],[41]. Ista incidencija je zabeležena i u Severnoj Makedoniji, što je evidentno iz podataka Direkcije za e-zdravlje i potvrđeno analizom podataka UKG-a. Literatura ukazuje na to da su ishrana i gojaznost među glavnim faktorima rizika za kolorektalni kancer [42]. U Severnoj Makedoniji, nezdrave navike u ishrani su veoma zastupljene, sa prosečnim dnevnim unosom masti od 34,1% (u poređenju sa preporučenim unosom od < 30%), izuzetno visokim unosom natrijuma od 7.883 mg (u poređenju sa preporučenom vrednosti od 500 – 2500 mg), i visokim unosom soli, što su sve posledice visokog stepena konzumacije prerađene hrane [43].

Uprkos napretku u saznanjima o potencijalnim faktorima rizika koji uzrokuju rak pankreasa, kao i novim dostupnim alatima za rano dijagnostikovanje, procenjuje se da će doći do porasta incidencije ove vrste kancera. Iako je uzrok raka pankreasa složen i multifaktorski, pušenje cigareta [10] i porodična istorija su dominantni faktori [11]. Rak pankreasa se uglavnom deli na dva tipa: adenokarcinom pankreasa, koji je najčešći (85% slučajeva) i koji nastaje u egzokrinim žlezdama pankreasa, i neuroendokrini tumor pankreasa (PanNET), koji je ređi (manje od 5%) i nastaje u endokrinom tkivu pankreasa [44]. Adenokarcinom pankreasa ima veoma lošu prognozu, obično, nakon uspostavljanja dijagnoze, 24% pacijenata ima jednogodišnje, a 9% petogodišnje preživljavanje [44].

Hepatocelularni karcinomi čine 90% primarnih kancera jetre i predstavljaju veliki zdravstveni problem na svetskom nivou. Postoji niz glavnih infektivnih, metaboličkih i naslednih faktora rizika, kao i faktora rizika vezanih za način života, i kada je u pitanju HCK i kada je u pitanju ICK. Neki od ovih faktora rizika se ili potencijalno mogu sprečiti (na primer, upotreba alkohola i duvana), ili se, u ovom trenutku, mogu lečiti (npr. infektivni hepatitis). U većini slučajeva, molekularni put ili mehanizam putem kojeg ovi etiološki faktori izazivaju primarni kancer jetre, nije dobro definisan [45].

Holangiokarcinom je drugi po učestalosti kancer jetre sa klinički tihim nastankom i napredovanjem i sa rastućom incidencijom na svetskom nivou [46]. Naši rezultati pokazuju da i Severna Makedonija ima sličnu incidenciju i rastući trend. Usled nedostataka markera za rano dijagnostikovanje ovog kancera, većina pacijenata sa holangiokarcinomom bude identifikovana u poodmaklom stadijumu i umire od metastaza [46].

U našem uzorku uočen je vrlo visok broj slučajeva nespecifičnog karcinoma jetre. U većini ovih slučajeva obavljena je histopatološka analiza, ali su rezultati bili nedovoljni da bi obezbedili definitivniju dijagnozu koja bi omogućila jasniju diferencijaciju. Ovo može potencijalno da onemogući izbor adekvatne terapije i obezbeđivanje boljeg ishoda za pacijente [47].

Za preciznu analizu gastrointestinalnih karcinoma, potrebni su detaljniji podaci za celu zemlju, uključujući tu i faktore rizika, lokalizaciju i stadijume. Takođe, ustanovljen je veliki broj slučajeva karcinoma jetre, i, mada je izvestan nivo dijagnostike sproveden, evidentno je da postoji potreba za više dijagnostičkih resursa i alata, kako bi se omogućilo precizno utvrđivanje dijagnoze. Ovo će potencijalno pomoći u utvrđivanju najadekvatnije terapije i lečenja, te će obezbediti bolji kvalitet nege i bolje ishode za pacijente.

Preventiva, međutim, ostaje jedna od najisplativijih intervencija. Kako bi se smanjila incidencija kancera gastrointestinalnog trakta, važno je da postoje dobro organizovani nacionalni programi skrininga, u svrhu prevencije i ranog otkrivanja ovih bolesti, a naročito kolorektalnog kancera. Takođe, pristup terapiji za hepatitis B i C je važan za prevenciju karcinoma jetre.

Na kraju, ali ne i najmanje važno, dugoročna prevencija kancera gastrointestinalnog trakta u velikoj meri zavisi od postojanja i implementacije zdravstvene politike za prevenciju glavnih faktora rizika, kao što su: gojaznost, pušenje, nezdrava ishrana, i fizička neaktivnost. Ovo bi trebalo, između ostalog, da uključuje i promovisanje zdravih životnih navika, kao i smanjenje pristupa nezdravim izborima.

ZAKLJUČAK

Podaci UKG-a ukazuju na trend porasta broja slučajeva gastrointestinalnih kancera, posebno kod muškaraca, pri čemu preovlađuju kolorektalni, i kanceri pankreasa i jetre. Uspostavljanje programa praćenja pacijenata sa GIK-om, stratifikovanih prema riziku, nakon lečenja, moglo bi da pomogne u razumevanju načina da se preokrene napredak bolesti. Podaci UKG pokazuju konvergenciju trenda ka globalnim procenama incidencije i prevalencije GIK-a. U budućnosti je važno utvrditi u kojoj meri je skrining doprineo ranom otkrivanju ovih kancera, ali i obezbediti pristup terapiji, kao i dostupnost terapije, za hepatitis B i C.

  • Sukob interesa:
    Nije prijavljen.

Informacije

Volumen 2 Broj 2

Jun 2021

Strane 33-42

  • Ključne reči:
    gastrointestinalni karcinom, rak želuca, rak pankreasa, hepatocelularni kancer, rak jednjaka, kolorektalni kancer
  • Primljen:
    01 Mart 2021
  • Revidiran:
    13 Maj 2021
  • Prihvaćen:
    26 Maj 2021
  • Objavljen online:
    25 Jun 2021
  • DOI:
  • Kako citirati ovaj članak:
    Grivčeva-Stardelova K, Deriban G, Stefanovski G, Genadieva-Dimitrova M, Ličovska-Josifović F, Todorovska B, et al. Esophageal, gastric, colorectal, pancreatic, hepatocellular carcinomas and cholangiocarcinomas in Northern Macedonia: A series of patients treated at the University Clinic, between 2015 and 2019. Serbian Journal of the Medical Chamber. 2021;2(2):33-42. doi: 10.5937/smclk2-31119
Autor za korespodenciju

Kalina Grivčeva Stardelova
Univerzitetska klinika za gastroenterohepatologiju, Klinički centar, Severna Makedonija
E-mail: Ova adresa e-pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript u vašem brauzeru da biste je videli.


  • 1. DeSantis CE, Lin CC, Mariotto AB, Siegel RL, Stein KD, Kramer JL, et al. Cancer treatment and survivorship statistics, 2014. CA Cancer J Clin. 2014 JulAug;64(4):252-71.[CROSSREF]

    2. Rustgi AK, El-serag HB. Esophageal carcinoma. N Engl J Med 2014; 371:2499- 509.[CROSSREF]

    3. Arnold M, Soerjomataram I, Ferlay J, Forman D. Global incidence of oesophageal cancer by histological subtype in 2012. Gut. 2015 Mar;64(3):381-7.[CROSSREF]

    4. Ferlay J, Lam F, Colombet M, Mery L, Pineros M, Znaor A, et al. Global cancer observatory: cancer today. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer, dostupno na: https://gco.iarc. Fr/today, pristupljeno: 20. januar 2021.

    5. Shichijo S, Hirata Y. Characteristics and predictors of gastric cancer after H. pylori eradication; World J Gastroenterol 2018; 24(20): 2163-72.[CROSSREF]

    6. Hsu PI, Lai KH, Hsu PN, Lo GH, Yu HC, Chen WC, et al. Helicobacter pylori infection and the risk of gastric malignancy. Am J Gastroenterol 2007; 102:725-30.[CROSSREF]

    7. Shichijo S, Hirata Y, Niikura R, Hayakawa Y, Yamada A, Koike K. Association between gastric cancer and the Kyoto classification of gastritis. J Gastroenterol Hepatol 2017; 32: 1581-6.[CROSSREF]

    8. Handa Y, Saitoh T, Kawaguchi M, Misaka R, Ohno H, Tsai CR, et al. Association of Helicobacter pylori and diffuse type gastric cancer. J Gastroenterol 1996; 31 Suppl 9: 29-32.

    9. Klein AP, Brune KA, Petersen GM, Goggins M, Tersmette AC, Offerhaus GJ, et al. Prospective risk of pancreatic cancer in familial pancreatic cancer kindreds. Cancer Res. 2004; 64(7):2634-8.[CROSSREF]

    10. Hidalgo M, Cascinu S, Kleeff J, Labianca R, Lohr JM, Neoptolemos J, et al. Addressing the challenges of pancreatic cancer: future directions for improving outcomes. Pancreatology. 2015; 15(1):8-18.[CROSSREF]

    11. Wild C. World cancer report 2014. Wild CP, Stewart BW, editors. Geneva, Switzerland: World Health Organization; 2014.

    12. Starley BQ, Calcagno CJ, Harrison SA. Nonalcoholic fatty liver disease and hepatocellular carcinoma: a weighty connection. Hepatology. 2010; 51(5):1820-32.[CROSSREF]

    13. Vernon G, Baranova A, Younossi ZM. Systematic review: the epidemiology and natural history of non-alcoholic fatty liver disease and non-alcoholic steatohepatitis in adults. Aliment Pharmacol Ther. 2011; 34(3):274-85.[CROSSREF]

    14. Noureddin M, Rinella ME. Nonalcoholic Fatty liver disease, diabetes, obesity, and hepatocellular carcinoma. Clin Liver Dis 2015; 19: 361-79.[CROSSREF]

    15. Satapathy SK, Sanyal AJ. Epidemiology and Natural History of Nonalcoholic Fatty Liver Disease. Semin Liver Dis 2015; 35: 221-35.[CROSSREF]

    16. El-Serag HB. Hepatocellular carcinoma. N Engl J Med 2011; 365: 1118-1127.[CROSSREF]

    17. Kulik L, El-Serag HB. Epidemiology and management of hepatocellular carcinoma. Gastroenterology. 2019 Jan 1;156(2):477-91.[CROSSREF]

    18. Arnold M, Abnet CC, Neale RE, Vignat J, Giovannucci EL, McGlynn KA, et al. Global burden of 5 major types of gastrointestinal cancer. Gastroenterology. 2020 Jul 1;159(1):335-49.[CROSSREF]

    19. Lepage C, Drouillard A, Jouve JL, Faivre J. Epidemiology and risk factors for oesophageal adenocarcinoma. Dig Liver Dis. 2013 Aug;45(8):625-9.[CROSSREF]

    20. Wang C, Yuan Y, Hunt RH. The association between Helicobacter pylori infection and early gastric cancer: a meta-analysis. Am J Gastroenterol 2007; 102: 1789-98.[CROSSREF]

    21. Fukase K, Kato M, Kikuchi S, Inoue K, Uemura N, Okamoto S, et al. Japan Gast StudyGroup. Effect of eradication of Helicobacter pylori on incidence of metachronous gastric carcinoma after endoscopic resection of early gastric cancer: an open-label, randomised controlled trial. Lancet 2008; 372: 392-7.[CROSSREF]

    22. Hanaoka N, Uedo N, Shiotani A, Inoue T, Takeuchi Y, Higashino K, et al. Autofluorescence imaging for predicting development of metachronous gastric cancer after Helicobacter pylori eradication. J Gastroenterol Hepatol 2010; 25: 1844-9.[CROSSREF]

    23. Mori G, Nakajima T, Asada K, Shimazu T, Yamamichi N, MaekitaT, et al. Incidence of and risk factors for metachronous gastric cancer after endoscopic resection and successful Helicobacter pylori eradication: results of a large-scale, multicenter cohort study in Japan. Gastric Cancer 2016; 19: 911-8.[CROSSREF]

    24. Sugimoto T, Yamaji Y, Sakitani K, Isomura Y, Yoshida S, Yamada A, et al. Neutrophil infiltration and the distribution of intestinal metaplasia is associated with metachronous gastric cancer following endoscopic submucosal dissection. Can J Gastroenterol Hepatol 2015; 29: 321-5.[CROSSREF]

    25. Maeda M, Nakajima T, Oda I, Shimazu T, Yamamichi N, Maekita T, et al. High impact of methylation accumulation on metachronous gastric cancer: 5-year follow-up of a multicentre prospective cohort study. Gut 2017; 66: 1721-3.[CROSSREF]

    26. Shiotani A, Haruma K, Graham DY. Metachronous gastric cancer after successful Helicobacter pylori eradication. World J Gastroenterol 2014; 20: 11552-9.[CROSSREF]

    27. Kobayashi M, Sato Y, Terai S. Endoscopic surveillance of gastric cancers after Helicobacter pylori eradication. World J Gastroenterol 2015; 21:10553-62.[CROSSREF]

    28. Ohba R, Iijima K. Pathogenesis and risk factors for gastric cancer after Helicobacter pylori eradication. World J Gastrointest Oncol 2016; 8: 663-72.[CROSSREF]

    29. Kamada T, Hata J, Sugiu K, Kusunoki H, Ito M, Tanaka S, et al. Clinical features of gastric cancer discovered after successful eradication of Helicobacter pylori: results from a 9-year prospective follow-up study in Japan. Aliment PharmacolTher2005; 21: 1121-6.[CROSSREF]

    30. Maehata Y, Nakamura S, Esaki M, Ikeda F, Moriyama T, Hida R, et al. Characteristics of Primary and Metachronous Gastric Cancers Discovered after Helicobacter pylori Eradication: A Multicenter Propensity Score-Matched Study. Gut Liver 2017; 11: 628-34.[CROSSREF]

    31. Nishizawa T, Suzuki H, Arano T, Yoshida S, Yamashita H, Hata K, et al. Characteristics of gastric cancer detected within 1 year after successful eradication of Helicobacter pylori. J Clin BiochemNutr2016; 59: 226-30.[CROSSREF]

    32. Matsuo T, Ito M, Tatsugami M, Boda T, Takata S, Tanaka S, et al. Gastric cancer development after Helicobacter pylori eradication therapy: a new form of gastric neoplasia. Digestion 2012; 85: 61-7.[CROSSREF]

    33. Yamamoto K, Kato M, Takahashi M, Haneda M, Shinada K, Nishida U, et al. Clinicopathological analysis of early-stage gastric cancers detected after successful eradication of Helicobacter pylori. Helicobacter 2011; 16: 210-6.[CROSSREF]

    34. Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2018; 68(6):394- 424.[CROSSREF]

    35. Lansdorp-Vogelaar I, Gulati R, Mariotto AB, Schechter CB, de Carvalho TM, Knudsen AB, et al. Personalizing age of cancer screening cessation based on comorbid conditions: model estimates of harms and benefits. Ann Intern Med. 2014 Jul 15;161(2):104-12.[CROSSREF]

    36. Brenner H, Altenhofen L, Stock C, Hoffmeister M. Expected long-term impact of the German screening colonoscopy programme on colorectal cancer prevention: analyses based on 4,407,971 screening colonoscopies. Eur J Cancer. 2015 Jul;51(10):1346-53.[CROSSREF]

    37. Brenner H, Altenhofen L, Stock C, Hoffmeister M. Prevention, early detection, and overdiagnosis of colorectal cancer within 10 years of screening colonoscopy in Germany. Clin Gastroenterol Hepatol. 2015 Apr;13(4):717-23.[CROSSREF]

    38. Brenner H, Kretschmann J, Stock C, Hoffmeister M. Expected long-term impact of screening endoscopy on colorectal cancer incidence: a modelling study. Oncotarget. 2016 Jul 26;7(30):48168-79.[CROSSREF]

    39. Chen C, Stock C, Hoffmeister M, Brenner H. How long does it take until the effects of endoscopic screening on colorectal cancer mortality are fully disclosed?: a Markov model study. Int J Cancer. 2018 Dec 1;143(11):2718-24.[CROSSREF]

    40. Cottet V, Jooste V, Fournel I, Bouvier AM, Faivre J, Bonithon-Kopp C. Longterm risk of colorectal cancer after adenoma removal: a population-based cohort study. Gut. 2012 Aug;61(8):1180-6.[CROSSREF]

    41. Bosetti C, Lucenteforte E, Silverman DT, Petersen G, Bracci PM, Ji BT, et al. Cigarette smoking and pancreatic cancer: an analysis from the International Pancreatic Cancer Case-Control Consortium (Panc4). Ann Oncol. 2012; 23(7):1880-8.[CROSSREF]

    42. Alsheridah N, Akhtar S. Diet, obesity and colorectal carcinoma risk: results from a national cancer registry-based middle-eastern study. BMC Cancer. 2018;18(1):1-1227.[CROSSREF]

    43. Milevska Kostova N, Chichevalieva S, Ponce NA, van Ginneken E, Winkelmann J. The fYR of Macedonia: Health System Review. Health Systems in Transition. 2017;19(3):1-160.

    44. Adams LA, Lindor KD. Nonalcoholic fatty liver disease. Ann Epidemiol. 2007;17(11):863-9.[CROSSREF]

    45. Margini C, Dufour JF. The story of HCC in NAFLD: from epidemiology, across pathogenesis, to prevention and treatment. Liver Int. 2016 Mar;36(3):317-24.[CROSSREF]

    46. Khan SA, Tavolari S, Brandi G. Cholangiocarcinoma: Epidemiology and risk factors. Liver International. 2019;39:19-31.[CROSSREF]

    47. European Association for the Study of the Liver. EASL clinical practice guidelines: management of hepatocellular carcinoma. Journal of hepatology. 2018 Jul 1;69(1):182-236.[CROSSREF]


LITERATURA

1. DeSantis CE, Lin CC, Mariotto AB, Siegel RL, Stein KD, Kramer JL, et al. Cancer treatment and survivorship statistics, 2014. CA Cancer J Clin. 2014 JulAug;64(4):252-71.[CROSSREF]

2. Rustgi AK, El-serag HB. Esophageal carcinoma. N Engl J Med 2014; 371:2499- 509.[CROSSREF]

3. Arnold M, Soerjomataram I, Ferlay J, Forman D. Global incidence of oesophageal cancer by histological subtype in 2012. Gut. 2015 Mar;64(3):381-7.[CROSSREF]

4. Ferlay J, Lam F, Colombet M, Mery L, Pineros M, Znaor A, et al. Global cancer observatory: cancer today. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer, dostupno na: https://gco.iarc. Fr/today, pristupljeno: 20. januar 2021.

5. Shichijo S, Hirata Y. Characteristics and predictors of gastric cancer after H. pylori eradication; World J Gastroenterol 2018; 24(20): 2163-72.[CROSSREF]

6. Hsu PI, Lai KH, Hsu PN, Lo GH, Yu HC, Chen WC, et al. Helicobacter pylori infection and the risk of gastric malignancy. Am J Gastroenterol 2007; 102:725-30.[CROSSREF]

7. Shichijo S, Hirata Y, Niikura R, Hayakawa Y, Yamada A, Koike K. Association between gastric cancer and the Kyoto classification of gastritis. J Gastroenterol Hepatol 2017; 32: 1581-6.[CROSSREF]

8. Handa Y, Saitoh T, Kawaguchi M, Misaka R, Ohno H, Tsai CR, et al. Association of Helicobacter pylori and diffuse type gastric cancer. J Gastroenterol 1996; 31 Suppl 9: 29-32.

9. Klein AP, Brune KA, Petersen GM, Goggins M, Tersmette AC, Offerhaus GJ, et al. Prospective risk of pancreatic cancer in familial pancreatic cancer kindreds. Cancer Res. 2004; 64(7):2634-8.[CROSSREF]

10. Hidalgo M, Cascinu S, Kleeff J, Labianca R, Lohr JM, Neoptolemos J, et al. Addressing the challenges of pancreatic cancer: future directions for improving outcomes. Pancreatology. 2015; 15(1):8-18.[CROSSREF]

11. Wild C. World cancer report 2014. Wild CP, Stewart BW, editors. Geneva, Switzerland: World Health Organization; 2014.

12. Starley BQ, Calcagno CJ, Harrison SA. Nonalcoholic fatty liver disease and hepatocellular carcinoma: a weighty connection. Hepatology. 2010; 51(5):1820-32.[CROSSREF]

13. Vernon G, Baranova A, Younossi ZM. Systematic review: the epidemiology and natural history of non-alcoholic fatty liver disease and non-alcoholic steatohepatitis in adults. Aliment Pharmacol Ther. 2011; 34(3):274-85.[CROSSREF]

14. Noureddin M, Rinella ME. Nonalcoholic Fatty liver disease, diabetes, obesity, and hepatocellular carcinoma. Clin Liver Dis 2015; 19: 361-79.[CROSSREF]

15. Satapathy SK, Sanyal AJ. Epidemiology and Natural History of Nonalcoholic Fatty Liver Disease. Semin Liver Dis 2015; 35: 221-35.[CROSSREF]

16. El-Serag HB. Hepatocellular carcinoma. N Engl J Med 2011; 365: 1118-1127.[CROSSREF]

17. Kulik L, El-Serag HB. Epidemiology and management of hepatocellular carcinoma. Gastroenterology. 2019 Jan 1;156(2):477-91.[CROSSREF]

18. Arnold M, Abnet CC, Neale RE, Vignat J, Giovannucci EL, McGlynn KA, et al. Global burden of 5 major types of gastrointestinal cancer. Gastroenterology. 2020 Jul 1;159(1):335-49.[CROSSREF]

19. Lepage C, Drouillard A, Jouve JL, Faivre J. Epidemiology and risk factors for oesophageal adenocarcinoma. Dig Liver Dis. 2013 Aug;45(8):625-9.[CROSSREF]

20. Wang C, Yuan Y, Hunt RH. The association between Helicobacter pylori infection and early gastric cancer: a meta-analysis. Am J Gastroenterol 2007; 102: 1789-98.[CROSSREF]

21. Fukase K, Kato M, Kikuchi S, Inoue K, Uemura N, Okamoto S, et al. Japan Gast StudyGroup. Effect of eradication of Helicobacter pylori on incidence of metachronous gastric carcinoma after endoscopic resection of early gastric cancer: an open-label, randomised controlled trial. Lancet 2008; 372: 392-7.[CROSSREF]

22. Hanaoka N, Uedo N, Shiotani A, Inoue T, Takeuchi Y, Higashino K, et al. Autofluorescence imaging for predicting development of metachronous gastric cancer after Helicobacter pylori eradication. J Gastroenterol Hepatol 2010; 25: 1844-9.[CROSSREF]

23. Mori G, Nakajima T, Asada K, Shimazu T, Yamamichi N, MaekitaT, et al. Incidence of and risk factors for metachronous gastric cancer after endoscopic resection and successful Helicobacter pylori eradication: results of a large-scale, multicenter cohort study in Japan. Gastric Cancer 2016; 19: 911-8.[CROSSREF]

24. Sugimoto T, Yamaji Y, Sakitani K, Isomura Y, Yoshida S, Yamada A, et al. Neutrophil infiltration and the distribution of intestinal metaplasia is associated with metachronous gastric cancer following endoscopic submucosal dissection. Can J Gastroenterol Hepatol 2015; 29: 321-5.[CROSSREF]

25. Maeda M, Nakajima T, Oda I, Shimazu T, Yamamichi N, Maekita T, et al. High impact of methylation accumulation on metachronous gastric cancer: 5-year follow-up of a multicentre prospective cohort study. Gut 2017; 66: 1721-3.[CROSSREF]

26. Shiotani A, Haruma K, Graham DY. Metachronous gastric cancer after successful Helicobacter pylori eradication. World J Gastroenterol 2014; 20: 11552-9.[CROSSREF]

27. Kobayashi M, Sato Y, Terai S. Endoscopic surveillance of gastric cancers after Helicobacter pylori eradication. World J Gastroenterol 2015; 21:10553-62.[CROSSREF]

28. Ohba R, Iijima K. Pathogenesis and risk factors for gastric cancer after Helicobacter pylori eradication. World J Gastrointest Oncol 2016; 8: 663-72.[CROSSREF]

29. Kamada T, Hata J, Sugiu K, Kusunoki H, Ito M, Tanaka S, et al. Clinical features of gastric cancer discovered after successful eradication of Helicobacter pylori: results from a 9-year prospective follow-up study in Japan. Aliment PharmacolTher2005; 21: 1121-6.[CROSSREF]

30. Maehata Y, Nakamura S, Esaki M, Ikeda F, Moriyama T, Hida R, et al. Characteristics of Primary and Metachronous Gastric Cancers Discovered after Helicobacter pylori Eradication: A Multicenter Propensity Score-Matched Study. Gut Liver 2017; 11: 628-34.[CROSSREF]

31. Nishizawa T, Suzuki H, Arano T, Yoshida S, Yamashita H, Hata K, et al. Characteristics of gastric cancer detected within 1 year after successful eradication of Helicobacter pylori. J Clin BiochemNutr2016; 59: 226-30.[CROSSREF]

32. Matsuo T, Ito M, Tatsugami M, Boda T, Takata S, Tanaka S, et al. Gastric cancer development after Helicobacter pylori eradication therapy: a new form of gastric neoplasia. Digestion 2012; 85: 61-7.[CROSSREF]

33. Yamamoto K, Kato M, Takahashi M, Haneda M, Shinada K, Nishida U, et al. Clinicopathological analysis of early-stage gastric cancers detected after successful eradication of Helicobacter pylori. Helicobacter 2011; 16: 210-6.[CROSSREF]

34. Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2018; 68(6):394- 424.[CROSSREF]

35. Lansdorp-Vogelaar I, Gulati R, Mariotto AB, Schechter CB, de Carvalho TM, Knudsen AB, et al. Personalizing age of cancer screening cessation based on comorbid conditions: model estimates of harms and benefits. Ann Intern Med. 2014 Jul 15;161(2):104-12.[CROSSREF]

36. Brenner H, Altenhofen L, Stock C, Hoffmeister M. Expected long-term impact of the German screening colonoscopy programme on colorectal cancer prevention: analyses based on 4,407,971 screening colonoscopies. Eur J Cancer. 2015 Jul;51(10):1346-53.[CROSSREF]

37. Brenner H, Altenhofen L, Stock C, Hoffmeister M. Prevention, early detection, and overdiagnosis of colorectal cancer within 10 years of screening colonoscopy in Germany. Clin Gastroenterol Hepatol. 2015 Apr;13(4):717-23.[CROSSREF]

38. Brenner H, Kretschmann J, Stock C, Hoffmeister M. Expected long-term impact of screening endoscopy on colorectal cancer incidence: a modelling study. Oncotarget. 2016 Jul 26;7(30):48168-79.[CROSSREF]

39. Chen C, Stock C, Hoffmeister M, Brenner H. How long does it take until the effects of endoscopic screening on colorectal cancer mortality are fully disclosed?: a Markov model study. Int J Cancer. 2018 Dec 1;143(11):2718-24.[CROSSREF]

40. Cottet V, Jooste V, Fournel I, Bouvier AM, Faivre J, Bonithon-Kopp C. Longterm risk of colorectal cancer after adenoma removal: a population-based cohort study. Gut. 2012 Aug;61(8):1180-6.[CROSSREF]

41. Bosetti C, Lucenteforte E, Silverman DT, Petersen G, Bracci PM, Ji BT, et al. Cigarette smoking and pancreatic cancer: an analysis from the International Pancreatic Cancer Case-Control Consortium (Panc4). Ann Oncol. 2012; 23(7):1880-8.[CROSSREF]

42. Alsheridah N, Akhtar S. Diet, obesity and colorectal carcinoma risk: results from a national cancer registry-based middle-eastern study. BMC Cancer. 2018;18(1):1-1227.[CROSSREF]

43. Milevska Kostova N, Chichevalieva S, Ponce NA, van Ginneken E, Winkelmann J. The fYR of Macedonia: Health System Review. Health Systems in Transition. 2017;19(3):1-160.

44. Adams LA, Lindor KD. Nonalcoholic fatty liver disease. Ann Epidemiol. 2007;17(11):863-9.[CROSSREF]

45. Margini C, Dufour JF. The story of HCC in NAFLD: from epidemiology, across pathogenesis, to prevention and treatment. Liver Int. 2016 Mar;36(3):317-24.[CROSSREF]

46. Khan SA, Tavolari S, Brandi G. Cholangiocarcinoma: Epidemiology and risk factors. Liver International. 2019;39:19-31.[CROSSREF]

47. European Association for the Study of the Liver. EASL clinical practice guidelines: management of hepatocellular carcinoma. Journal of hepatology. 2018 Jul 1;69(1):182-236.[CROSSREF]

1. DeSantis CE, Lin CC, Mariotto AB, Siegel RL, Stein KD, Kramer JL, et al. Cancer treatment and survivorship statistics, 2014. CA Cancer J Clin. 2014 JulAug;64(4):252-71.[CROSSREF]

2. Rustgi AK, El-serag HB. Esophageal carcinoma. N Engl J Med 2014; 371:2499- 509.[CROSSREF]

3. Arnold M, Soerjomataram I, Ferlay J, Forman D. Global incidence of oesophageal cancer by histological subtype in 2012. Gut. 2015 Mar;64(3):381-7.[CROSSREF]

4. Ferlay J, Lam F, Colombet M, Mery L, Pineros M, Znaor A, et al. Global cancer observatory: cancer today. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer, dostupno na: https://gco.iarc. Fr/today, pristupljeno: 20. januar 2021.

5. Shichijo S, Hirata Y. Characteristics and predictors of gastric cancer after H. pylori eradication; World J Gastroenterol 2018; 24(20): 2163-72.[CROSSREF]

6. Hsu PI, Lai KH, Hsu PN, Lo GH, Yu HC, Chen WC, et al. Helicobacter pylori infection and the risk of gastric malignancy. Am J Gastroenterol 2007; 102:725-30.[CROSSREF]

7. Shichijo S, Hirata Y, Niikura R, Hayakawa Y, Yamada A, Koike K. Association between gastric cancer and the Kyoto classification of gastritis. J Gastroenterol Hepatol 2017; 32: 1581-6.[CROSSREF]

8. Handa Y, Saitoh T, Kawaguchi M, Misaka R, Ohno H, Tsai CR, et al. Association of Helicobacter pylori and diffuse type gastric cancer. J Gastroenterol 1996; 31 Suppl 9: 29-32.

9. Klein AP, Brune KA, Petersen GM, Goggins M, Tersmette AC, Offerhaus GJ, et al. Prospective risk of pancreatic cancer in familial pancreatic cancer kindreds. Cancer Res. 2004; 64(7):2634-8.[CROSSREF]

10. Hidalgo M, Cascinu S, Kleeff J, Labianca R, Lohr JM, Neoptolemos J, et al. Addressing the challenges of pancreatic cancer: future directions for improving outcomes. Pancreatology. 2015; 15(1):8-18.[CROSSREF]

11. Wild C. World cancer report 2014. Wild CP, Stewart BW, editors. Geneva, Switzerland: World Health Organization; 2014.

12. Starley BQ, Calcagno CJ, Harrison SA. Nonalcoholic fatty liver disease and hepatocellular carcinoma: a weighty connection. Hepatology. 2010; 51(5):1820-32.[CROSSREF]

13. Vernon G, Baranova A, Younossi ZM. Systematic review: the epidemiology and natural history of non-alcoholic fatty liver disease and non-alcoholic steatohepatitis in adults. Aliment Pharmacol Ther. 2011; 34(3):274-85.[CROSSREF]

14. Noureddin M, Rinella ME. Nonalcoholic Fatty liver disease, diabetes, obesity, and hepatocellular carcinoma. Clin Liver Dis 2015; 19: 361-79.[CROSSREF]

15. Satapathy SK, Sanyal AJ. Epidemiology and Natural History of Nonalcoholic Fatty Liver Disease. Semin Liver Dis 2015; 35: 221-35.[CROSSREF]

16. El-Serag HB. Hepatocellular carcinoma. N Engl J Med 2011; 365: 1118-1127.[CROSSREF]

17. Kulik L, El-Serag HB. Epidemiology and management of hepatocellular carcinoma. Gastroenterology. 2019 Jan 1;156(2):477-91.[CROSSREF]

18. Arnold M, Abnet CC, Neale RE, Vignat J, Giovannucci EL, McGlynn KA, et al. Global burden of 5 major types of gastrointestinal cancer. Gastroenterology. 2020 Jul 1;159(1):335-49.[CROSSREF]

19. Lepage C, Drouillard A, Jouve JL, Faivre J. Epidemiology and risk factors for oesophageal adenocarcinoma. Dig Liver Dis. 2013 Aug;45(8):625-9.[CROSSREF]

20. Wang C, Yuan Y, Hunt RH. The association between Helicobacter pylori infection and early gastric cancer: a meta-analysis. Am J Gastroenterol 2007; 102: 1789-98.[CROSSREF]

21. Fukase K, Kato M, Kikuchi S, Inoue K, Uemura N, Okamoto S, et al. Japan Gast StudyGroup. Effect of eradication of Helicobacter pylori on incidence of metachronous gastric carcinoma after endoscopic resection of early gastric cancer: an open-label, randomised controlled trial. Lancet 2008; 372: 392-7.[CROSSREF]

22. Hanaoka N, Uedo N, Shiotani A, Inoue T, Takeuchi Y, Higashino K, et al. Autofluorescence imaging for predicting development of metachronous gastric cancer after Helicobacter pylori eradication. J Gastroenterol Hepatol 2010; 25: 1844-9.[CROSSREF]

23. Mori G, Nakajima T, Asada K, Shimazu T, Yamamichi N, MaekitaT, et al. Incidence of and risk factors for metachronous gastric cancer after endoscopic resection and successful Helicobacter pylori eradication: results of a large-scale, multicenter cohort study in Japan. Gastric Cancer 2016; 19: 911-8.[CROSSREF]

24. Sugimoto T, Yamaji Y, Sakitani K, Isomura Y, Yoshida S, Yamada A, et al. Neutrophil infiltration and the distribution of intestinal metaplasia is associated with metachronous gastric cancer following endoscopic submucosal dissection. Can J Gastroenterol Hepatol 2015; 29: 321-5.[CROSSREF]

25. Maeda M, Nakajima T, Oda I, Shimazu T, Yamamichi N, Maekita T, et al. High impact of methylation accumulation on metachronous gastric cancer: 5-year follow-up of a multicentre prospective cohort study. Gut 2017; 66: 1721-3.[CROSSREF]

26. Shiotani A, Haruma K, Graham DY. Metachronous gastric cancer after successful Helicobacter pylori eradication. World J Gastroenterol 2014; 20: 11552-9.[CROSSREF]

27. Kobayashi M, Sato Y, Terai S. Endoscopic surveillance of gastric cancers after Helicobacter pylori eradication. World J Gastroenterol 2015; 21:10553-62.[CROSSREF]

28. Ohba R, Iijima K. Pathogenesis and risk factors for gastric cancer after Helicobacter pylori eradication. World J Gastrointest Oncol 2016; 8: 663-72.[CROSSREF]

29. Kamada T, Hata J, Sugiu K, Kusunoki H, Ito M, Tanaka S, et al. Clinical features of gastric cancer discovered after successful eradication of Helicobacter pylori: results from a 9-year prospective follow-up study in Japan. Aliment PharmacolTher2005; 21: 1121-6.[CROSSREF]

30. Maehata Y, Nakamura S, Esaki M, Ikeda F, Moriyama T, Hida R, et al. Characteristics of Primary and Metachronous Gastric Cancers Discovered after Helicobacter pylori Eradication: A Multicenter Propensity Score-Matched Study. Gut Liver 2017; 11: 628-34.[CROSSREF]

31. Nishizawa T, Suzuki H, Arano T, Yoshida S, Yamashita H, Hata K, et al. Characteristics of gastric cancer detected within 1 year after successful eradication of Helicobacter pylori. J Clin BiochemNutr2016; 59: 226-30.[CROSSREF]

32. Matsuo T, Ito M, Tatsugami M, Boda T, Takata S, Tanaka S, et al. Gastric cancer development after Helicobacter pylori eradication therapy: a new form of gastric neoplasia. Digestion 2012; 85: 61-7.[CROSSREF]

33. Yamamoto K, Kato M, Takahashi M, Haneda M, Shinada K, Nishida U, et al. Clinicopathological analysis of early-stage gastric cancers detected after successful eradication of Helicobacter pylori. Helicobacter 2011; 16: 210-6.[CROSSREF]

34. Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2018; 68(6):394- 424.[CROSSREF]

35. Lansdorp-Vogelaar I, Gulati R, Mariotto AB, Schechter CB, de Carvalho TM, Knudsen AB, et al. Personalizing age of cancer screening cessation based on comorbid conditions: model estimates of harms and benefits. Ann Intern Med. 2014 Jul 15;161(2):104-12.[CROSSREF]

36. Brenner H, Altenhofen L, Stock C, Hoffmeister M. Expected long-term impact of the German screening colonoscopy programme on colorectal cancer prevention: analyses based on 4,407,971 screening colonoscopies. Eur J Cancer. 2015 Jul;51(10):1346-53.[CROSSREF]

37. Brenner H, Altenhofen L, Stock C, Hoffmeister M. Prevention, early detection, and overdiagnosis of colorectal cancer within 10 years of screening colonoscopy in Germany. Clin Gastroenterol Hepatol. 2015 Apr;13(4):717-23.[CROSSREF]

38. Brenner H, Kretschmann J, Stock C, Hoffmeister M. Expected long-term impact of screening endoscopy on colorectal cancer incidence: a modelling study. Oncotarget. 2016 Jul 26;7(30):48168-79.[CROSSREF]

39. Chen C, Stock C, Hoffmeister M, Brenner H. How long does it take until the effects of endoscopic screening on colorectal cancer mortality are fully disclosed?: a Markov model study. Int J Cancer. 2018 Dec 1;143(11):2718-24.[CROSSREF]

40. Cottet V, Jooste V, Fournel I, Bouvier AM, Faivre J, Bonithon-Kopp C. Longterm risk of colorectal cancer after adenoma removal: a population-based cohort study. Gut. 2012 Aug;61(8):1180-6.[CROSSREF]

41. Bosetti C, Lucenteforte E, Silverman DT, Petersen G, Bracci PM, Ji BT, et al. Cigarette smoking and pancreatic cancer: an analysis from the International Pancreatic Cancer Case-Control Consortium (Panc4). Ann Oncol. 2012; 23(7):1880-8.[CROSSREF]

42. Alsheridah N, Akhtar S. Diet, obesity and colorectal carcinoma risk: results from a national cancer registry-based middle-eastern study. BMC Cancer. 2018;18(1):1-1227.[CROSSREF]

43. Milevska Kostova N, Chichevalieva S, Ponce NA, van Ginneken E, Winkelmann J. The fYR of Macedonia: Health System Review. Health Systems in Transition. 2017;19(3):1-160.

44. Adams LA, Lindor KD. Nonalcoholic fatty liver disease. Ann Epidemiol. 2007;17(11):863-9.[CROSSREF]

45. Margini C, Dufour JF. The story of HCC in NAFLD: from epidemiology, across pathogenesis, to prevention and treatment. Liver Int. 2016 Mar;36(3):317-24.[CROSSREF]

46. Khan SA, Tavolari S, Brandi G. Cholangiocarcinoma: Epidemiology and risk factors. Liver International. 2019;39:19-31.[CROSSREF]

47. European Association for the Study of the Liver. EASL clinical practice guidelines: management of hepatocellular carcinoma. Journal of hepatology. 2018 Jul 1;69(1):182-236.[CROSSREF]


© Sva prava zadržana. Lekarska komora Srbije.

Skoči na vrh