Sedamdeset godina sekcije za istoriju medicine srpskog lekarskog društva

U radu je obrađeno osnivanje sekcija Srpskog lekarskog društva u periodu do 1950. godine kao i izmene Pravila Srpskog lekarskog društva 1919. i 1928. godine. Pre Prvog svetskog rata osnovana je Sekcija za tuberkulozu (1907). U međuratnom periodu osnovano je sedam specijalističkih i jedna staleška sekcija (Sekcija opštinskih lekara za Beograd, Zemun i Pančevo, 1931). Posle Drugog svetskog rata, sledeći opšti entuzijazam koji je tada postojao u društvu, izazvan potrebom obnove i izgradnje svih segmenata života u socijalističkoj Jugoslaviji, u okviru Srpskog lekarskog društva osnivaju se podružnice i sekcije. Kao 16. po redu, 1950. godine, osniva se Sekcija za istoriju medicine i farmacije (od 1980. Sekcija za istoriju medicine). Prvi sastanak Sekcije održan je 29. marta 1950. Za predsednika Sekcije izabran je sanitetski general prof. dr Vladimir Stanojević. Prvo predavanje koje je održao profesor Aleksandar Đ. Kostić (Jedan stogodišnji srpski leksikon), takođe je ukratko prikazano u radu. Tokom 70 godina trajanja, Sekcija je imala uspone i padove, formalni kontinuitet je postojao, međutim aktivnost je bila neujednačena (redovnost održavanja sastanaka, broj iznetih saopštenja i sl), tako da se njen rad može podeliti na četiri perioda. Sekcija je najbolje rezultate rada beležila u prvom (1950–1978) i četvrtom periodu (2009–2020). Drugi period (1978–1993) karakteriše opadanje aktivnosti, a treći (1993–2009) potpuna pasivnost. Sekcija je u prvom i četvrtom periodu imala bogatu izdavačku delatnost. Dva puta je proglašena za najbolju sekciju Srpskog lekarskog društva - 2016. i 2017. godine.

UVOD

Od osnivanja 1872. godine, pa do okončanja Prvog svetskog rata (1919), Srpsko lekarsko društvo (SLD) je stručne i naučne sastanke držalo u plenumu. Ako se izuzme ad hoc osnovana „naročita Sekcija za tuberkulozu pri Srpskom lekarskom društvu” čiji su članovi bili doktori M. P. Jevremović, Lj. Stojanović i M. Ivković [1], specijalističkih sekcija sve do 1922. godine u sastavu SLD nije bilo. Te godine, lekari Vrnjačke Banje osnovali su Balneološku sekciju SLD [2].

Zašto pre Velikog rata nisu osnivane specijalističke sekcije u okviru SLD? Prvi razlog bi bio malobrojnost specijalista pojedinih grana medicine. Članovi SLD bili su doktori medicine, odnosno doktori celokupnog lekarstva, koji su se uglavnom bavili „opštom praksom”, ali i posebnim granama medicine, iako nisu bili specijalisti. Lekari koji su radili u Opštoj državnoj bolnici ili Duševnoj bolnici usmeravali su se ka pojedinim specijalističkim granama medicine, ali je broj onih koji su po okončanju studija završavali i specijalizaciju na nekom od evropskih medicinskih fakulteta bio mali. Drugi razlog je strah da će se osnivanjem sekcija „razdrobiti” struktura SLD. I u međuratnom periodu, u diskusijama vođenim na redovnim godišnjim skupštinama SLD, provejavala je bojazan da će se osnivanjem većeg broja sekcija naučni rad izmestiti iz Društva i da će ono prestati da postoji. Na 50. godišnjoj skupštini, održanoj 1928. godine, dr Zdravković govori o potrebi da se „donese pravilnik za sekcije koje postoje. Obrazovane su sekcije, za dečju medicinu, za venerologiju i ako se obrazuju za sve grane medicine, onda šta je ostalo SLD, čime će ono da se bavi?”. Dr Svetislav Stefanović je podržao stav dr Zdravkovića i dodao da bi tim pravilnikom trebalo da se „propiše, da se sekcije vežu za maticu, a ne da se odvoje i idu na štetu Društva” [3].

Pravni osnov za osnivanje sekcija predstavljale su izmene Pravila SLD¹ usvojene na 41. glavnom godišnjem skupu SLD, održanom 22. novembra 1919. godine. Dr Vojislav J. Subotić je predložio, zajedno sa još 23 člana SLD (među njima su bili i Jovan Danić, Lazar Genčić, Roman Sondermajer, Leon Kojen, Vojislav M. Subotić, Dušan Stojimirović), da se Pravilima SLD omogući osnivanje stručnih sekcija na predlog najmanje 10 članova SLD. Osnivanje sekcija obrazloženo je potrebom da se pristupi „diferenciranju stručnih radova i udubljenju radova i diskusija” [4].

Zašto se na prvom posleratnom Glavnom godišnjem skupu daju predlozi za radikalnu izmenu Pravila SLD?

Zastupnik ministra narodnog zdravlja, ministar za socijalnu politiku Vitomir Korać potpisao je 29. oktobra 1919. godine Uredbu o lekarima specijalistima [5]. Ovom Uredbom, koja će, u maltene istovetnom tekstu, postati Zakon o lekarima specijalistima [6], propisani su uslovi za dobijanje naziva specijaliste i 16 specijalističkih grana medicine² . Zahvaljujući ovoj Uredbi, veći broj članova SLD mogao je da ponese naziv specijaliste, što je moglo da omogući i formiranje sekcija. Jedan od razloga za stvaranje sekcija je temeljniji pristup u prezentaciji dijagnostike i terapije pojedinih oboljenja, pa su članovi specijalističkih sekcija mogli da šire krug svog znanja i da se neposredno (ili posredno) upoznaju sa dostignućima evropske medicine. U izveštaju Upravnog odbora o radu SLD, podnetom na 43. glavnom godišnjem skupu piše „Upravni Odbor stojeći na stanovištu, da je Srpsko lekarsko društvo, i pored novog osnovanog medicinskog fakulteta, a naročito do mogućnosti njegove pune akcije, pozvano da brine o kultiviranju i razvijanju medicinske discipline, uložio je svu svoju pažnju, da u naučnom pogledu koraknemo napred”. Takođe, i da će izgradnja Doma Srpskog lekarskog društva omogućiti „realiziranje društvene biblioteke... obrazovanje stručne sekcije” [7]. U Srpskom lekarskom društvu snažno je živela ideja Očeva osnivača SLD, da Društvo treba „da prati svojim radom suvremeno razvijanje medicinske nauke i onih grana jestastvenice koje su joj pomoćnice; da napreduje sa postepenim razvitkom lekarstva, da se usavršava svagdanjim njegovim iskustvom, da rasprostire to iskustvo pismenim i usmenim saopštavanjima o svome i tuđem iskustvu...”³ [8].

U međuratnom periodu (1918–1941), posle Balneološke sekcije, osnivaju se Sekcija za tuberkulozu (1923) [9], Sekcija za dečiju medicinu (1925) [10], Dermatovenerološka (1928) [11], Radiološka (1929) [12], Ftiziološka (1931)⁴ [13] i Stomatološka sekcija (1933) [14].

Na 50. godišnjoj skupštini SLD (1928), statutarnim izmenama omogućeno je osnivanje „staleških” sekcija koje za cilj imaju poboljšanje materijalnog statusa lekara [15]. Sekcija opštinskih lekara za Beograd, Zemun i Pančevo osniva se 1931. godine [16].

Posle Drugog svetskog rata, u okviru Srpskog lekarskog društva dolazi do osnivanja ili obnove rada većeg broja sekcija. Najpre, 1946. godine, počinju sa radom Sekcija za fiskulturnu (sportsku) medicinu, Radiološka i Kardiološka sekcija; naredne godine biće osnovane Sekcija za higijenu, Neuropsihijatrijska sekcija, Sekcija lekara socijalnog osiguranja, a do 1950. godine, biće osnovane ili će obnoviti rad sledeće sekcije: Ginekološko-akušerska, Dermatovenerološka, Otorinolaringološka, Oftalmološka, Sekcija za medicinsku hidrologiju i klimatologiju, Pedijatrijska, Reumatološka, Stomatološka i Ftiziološka sekcija [17]

OSNIVANJE SEKCIJE ZA ISTORIJU MEDICINE I FARMACIJE

 Istorija medicine je naučna oblast koja se u Srbiji istražuje više od sto pedeset godina. Istraživanja su, do osnivanja Sekcije za istoriju medicine i farmacije SLD,⁵ bila sporadična. Osnivanjem Sekcije započinje period institucionalizovanog izučavanja istorije srpske medicine koji će dovesti do osnivanja drugih organizacija sa istim ciljevima: Sekcije za istoriju medicine, veterine i farmacije pri Institutu za medicinska istraživanja SANU (1955) i Jugoslovenskog društva za istoriju medicine, farmacije i veterinarstva (1955) [18].

Podnoseći izveštaj o radu na Jugoslovenskoj medicinskoj bibliografiji, na sastanku Srpskog lekarskog društva održanom 9. decembra 1949. godine, dr Zdenko Levental je predložio da SLD formira Sekciju za istoriju medicine koja bi „najviše doprinela” da se rad na medicinskoj bibliografiji što pre okonča. Predlog je sa oduševljenjem pozdravio prof. dr Kosta Todorović, potom i drugi učesnici sastanka [19]. Sekcija za istoriju medicine i farmacije osnovana je 12. februara 1950. godine, kao 16. po redu sekcija SLD. Sanitetski general, profesor Vladimir Stanojević izabran je za predsednika, dr Aleksandar Šević iz Čačka za potpredsednika, a Zdenko Levental za sekretara. Članovi Uprave bili su dr Milorad Dragić i mr farm. Vojislav Marjanović. Za počasnog predsednika „izabran je nestor naših mediko-istoričara dr Risto Jeremić”. Prvi sastanak Sekcije održan je 29. marta 1950. Saopštenja su imali profesor Aleksandar Kostić (Jedan stogodišnji srpski leksikon) i dr Milorad Dragić (Mađiski elementi kao faktor u genezi higijene) [20].

Osnivači su odredili zadatke Sekcije: (1) prikupljanje svih dosadašnjih podataka iz naše zdravstvene književnosti i izrada bibliografije srpske zdravstvene književnosti u prošlosti i sadašnjosti; (2) obrada otkrivene građe i pronalaženje nove građe za istoriju medicine i farmacije; (3) stvaranje naučnog podmlatka i buđenje interesa za istoriju medicine u široj medicinskoj javnosti; (4) uspostavljanje saradnje sa naučnicima iz svih oblasti koje se graniče sa istorijom medicine i farmacije; (5) stvaranje Katedre za istoriju medicine na Medicinskom fakultetu u Beogradu; i (6) osnivanje Muzeja Srpskog lekarskog društva [21].

SAOPŠTENJE PROF. DR ALEKSANDRA Đ. KOSTIĆA

 Poziv Predsedništva Sekcije za istoriju medicine i farmacije upućen profesoru Aleksandru Đ. Kostiću da predavanjem o delu našeg prvog socijalnog medicinara, dr Konstantina Peičića, otvori seriju stručnih sastanaka, proistekao je iz ciljeva Sekcije - da prikuplja i analizira podatke „iz naše zdravstvene književnosti”. Takođe, u vremenu kada je došlo do naglašene socijalizacije medicine, ovim predavanjem je ukazano da su ideje socijalizovane medicine duže od jednog veka prisutne među srpskim lekarima. Kostićev, pak, izbor da prikaže delo Rukovoditelj k’ povraćanju izgubljenog zdravlja odraziće njegova lična interesovanja: bibliofiliju i rad na medicinskoj terminologiji. Uostalom i sam naziv rada O jednom stogodišnjem srpskom medicinskom leksikonu [22] ukazuje na Kostićeva leksikografska i terminološka istraživanja.

Konstantin Peičić (Borovo, 1802 – Budimpešta, 1882) je medicinu studirao i završio u Pešti. Promovisan je u doktora medicine 1830. godine sa raspravom Dissertatio inauguralis medicopolitica de pauperum aegrorum cura (Zdravstvena politika lečenja bolesne sirotinje). Peičić je svoju disertaciju, koja je naš prvi socijalno-medicinski rad, objavio iste godine u Budimu na srpskom jeziku. Peičić, „poslednji Dositejev učenik” [23], objaviće, nadahnut prosvetiteljskim idejama svog učitelja, pored disertacije, knjige Rukovoditelj k sveopštem zdravlju (Budim, 1830), Rukovoditelj k’ izgubljenom zdravlju (Budim, 1934) i Rukovoditelj k’ povraćanju izgubljenog zdravlja (Novi Sad, 1840) [24]. Zajedno sa dr Ljubomirom Nenadovićem uređivao je prvi popularni medicinski časopis objavljivan na srpskom jeziku - Domaći lekar (1871–1873).

Peičić knjigu Rukovoditelj k’ povraćanju izgubljenog zdravlja započinje pravilima za očuvanje telesnog zdravlja, posebno ističući psiho-fizičko jedinstvo čoveka. Govoreći o čuvanju zdravlja, zagovara mnoga, i danas važeća, higijenska i dijetetska pravila. Posebno ukazuje da je nepravilna ishrana (nedovoljna upotreba povrća, rđav način pripreme hrane) uzrok mnogih bolesti. Potom slede opšta izlaganja o bolestima. U sledećem odeljku, o lečenju i lekovima, Peičić se zalaže za upotrebu lekovitog bilja („mnogi nam lekovi u našoj zemlji po livadama, šumama itd. rastu”) opisujući način spremanja lekova (čajevi, dekokti, praškovi). Specijalnu pažnju, u skladu sa tadašnjim medicinskim shvatanjima, posvećuje puštanju krvi kao terapijskoj metodi, uz detaljna uputstva za korišćenje pijavica. Peičić piše i o upotrebi hladne i tople lekovite vode u lečenju pojedinih bolesti. U skladu sa tada aktuelnom klasifikacijom, oboljenja deli na „spoljašnja” i „unutrašnja”. U nervne bolesti svrstava konvulzije, glavobolju, nesanicu, nesvesticu, paralizu, epilepsiju i besnilo. Njegovi stavovi su zasnovani na tetrahumoralnoj teoriji o nastanku bolesti; primera radi, melanholiju naziva crnožučije („церножучіе”)⁶ . Knjigu završava izlaganjem pravila prve pomoći pri nesrećnim slučajevima.

U analizi ovog dela profesor Kostić daje iscrpne komentare sa aspekta moderne medicine. Tako, na primer, piše da je čudno da Peičić u odeljku o bolestima grla i prsiju ne „obraća veću pažnju na tuberkulozu, koju on naziva ’эктика кашальна’⁷ . Iskašljavanje krvi ne dovodi u vezu s tuberkulozom”. Ukazuje i da Peičić „pege” na licu opisuje zajedno sa zaraznim osipnim bolestima (kravlje boginje, male boginje, crveni vetar, itd.), mada zna za prenosivost boginja.

Aleksandar Đ. Kostić je ovim radom dao dvostruki doprinos istoriji srpske medicine. Prvi, knjigu koja predstavlja bibliofilski raritet⁸ , temeljno prikazuje, analizirajući sve aspekte Peičićevog dela, čime širu publiku upoznaje sa ovim značajnim delom naše medicinske književnosti. Drugi, mnoge izraze pisane predvukovskom recenzijom „prevodi” u modernu medicinsku i botaničku terminologiju, dajući pri tom i narodne nazive.

Po Kostićevom predavanju videlo se da je Sekcija krenula dobrim putem.

RAD SEKCIJE ZA ISTORIJU MEDICINE (1950–2020)

 Tokom sedamdeset godina svog postojanja, Sekcija je beležila uspone i padove, formalni kontinuitet je postojao, međutim bila je prisutna neujednačena aktivnost (redovnost održavanja sastanaka, broj iznetih saopštenja i sl.), tako da se njen rad može podeliti na četiri perioda:

Prvi period izuzetno plodnog rada trajao je od osnivanja 1950. do 1978. godine, tj. do smrti prvog predsednika - profesora Vladimira Stanojevića. Održano je 257 sastanaka na kojima su 124 autora saopštila 522 rada. Osnovan je i Muzej srpske medicine SLD (1955). Članovi Sekcije su učestvovali na lekarskim kongresima i naučnim skupovima koje su organizovali Jugoslovensko društvo za istoriju medicine, farmacije i veterinarstva, odnosno Naučno društvo za istoriju zdravstvene kulture Jugoslavije⁹ i lekarska udruženja iz drugih republika tadašnje Jugoslavije. Velika pažnja posvećivana je jubilarnim godišnjicama značajnih medicinskih ustanova, SLD, lekara (dr-a Laze K. Lazarevića, Petra Miljanića, Jovana Jovanovića Zmaja i drugih) i istaknutih ličnosti naše naučne i kulturne istorije, poput Branka Radičevića, Petra Petrovića Njegoša ili dr Jovana Cvijića. Među osnivačima i članovima Sekcije nalazio se i veliki broj učesnika Velikog rata, pa su se na sastancima mogla čuti autentična svedočanstva savremenika o prelasku srpske vojske preko Albanije; radu saniteta na Krfu i Solunskom frontu; ulozi saniteta pri proboju Solunskog fronta; o britanskim i drugim stranim sanitetskim misijama. Objavljeno je i osam knjiga Zbornika radova saopštenih na sastancima Sekcije (Slika 1).

Slika 1. Sastanak Sekcije za istoriju medicine i farmacije SLD održan šezdesetih godina XX veka. (Izvor: Muzej nauke i tehnike – Zbirka Muzeja srpske medicine SLD)

 U drugom periodu (1978 - 1993) rad Sekcije gubi na intenzitetu. Posle smrti profesora Stanojevića za predsednika Sekcije izabran je mr farmacije dr Vojislav Marjanović. U periodu njegovog rukovođenja sekcijom „nastupio je izvestan zastoj u radu” koji je trajao do marta 1980. kada za predsednika biva izabran primarijus Milorad Dragić, koji je dužnost obavljao do 1983. godine.

Sekcija je 1980. godine promenila ime u Sekcija za istoriju medicine. Održana su 22 sastanka na kojima su saopštena 34 rada. Od 1983. do 1993. predsednik Sekcije bio je dr Krsta Živković. Ovaj period karakteriše neredovno održavanje sastanaka, organizovanih najčešće prigodom obeležavanja pojedinih jubileja. Potpisan je „pismeni dogovor” sa Naučnim društvom za istoriju zdravstvene kulture Srbije, kojim je predviđeno održavanje zajedničkih sastanaka. Kako stoji u izveštaju od 17. decembra 1986. godine, koji su potpisali dr Krsta Živković, predsednik Sekcije, i dr Budimir Pavlović, sekretar, „ovime su ostvareni u pismenoj formi, raniji započeti dobri odnosi i saradnja između ova dva skupa, u interesu, zajedničkog rada na proučavanju i popularizaciji istorije srpske medicine i zdravstvene kulture.” [25]. Izbijanjem građanskog rata na prostorima SFRJ, Naučno društvo za istoriju zdravstvene kulture Jugoslavije prestaje da postoji, a ubrzo i Naučno društvo za istoriju zdravstvene kulture Srbije prestaje sa radom.

Treći period, od 1993. do 2009. godine je period potpune neaktivnosti Sekcije na čijem se čelu nalazio dr Budimir Pavlović. Budući da Sekcija godinama nije dostavljala izveštaje o radu i nije imala aktivne članove, Predsedništvo SLD je 24. septembra 2004. godine donelo odluku da se Sekcija ugasi ukoliko ne aktivira rad. Iako i dalje nije radila, do gašenja Sekcije nije došlo.

Četvrti period rada Sekcije započeo je 2009. godine i traje do danas. Kao novoizabrani predsednik SLD (31. januara 2009.) profesor Radoje Čolović je doneo odluku da obnovi rad „zamrlih sekcija i podružnica”. O inicijativi da se obnovi Sekcija, profesor Brana Dimitrijević je u svojoj knjizi „Moja gerila” zapisao: „Krajem januara, početkom februara 2009. godine telefonski mi se javio prof. dr Radoje Čolović, dopisni član SANU. Reče da je postao predsednik Srpskog lekarskog društva, i da je voljan da obnovi rad zamrlih sekcija, među kojima je i Sekcija za istoriju medicine. Tražio je od pisca ovih redova da se prihvati dužnosti predsednika te sekcije i da okupi ljude.” [26]. Na obnoviteljski sastanak Sekcije, održan 19. marta 2009. godine, pozvani su lekari za koje se znalo da se bave ili da žele da se bave istorijom medicine. Odziv je bio iznad svih očekivanja. Na sastanku je aklamacijom izabrano Predsedništvo Sekcije za čijeg je predsednika izabran profesor Brana Dimitrijević, i doneta odluka da se sastanci održavaju osam puta godišnje sa najmanje po dva saopštenja. Zatim je profesor Čolović održao predavanje pod naslovom Dr Aćim Medović – prvi predsednik Srpskog lekarskog društva (1872).

Profesor Dimitrijević bio je na čelu Sekcije do Treće izborne skupštine održane 6. juna 2015. godine, kada je za predsednika Sekcije izabran dr Zoran Vacić, dotadašnji član Predsedništva, kome je na Četvrtoj izbornoj skupštini, održanoj u Novopazarskoj Banji, 7. juna 2019. godine, mandat produžen za još četiri godine (Slika 2).

Slika 2. Učesnici 10. kongresa istoričara medicine (Novi Pazar, 7. jun 2019.). (Izvor: Arhiva Sekcije za istoriju medicine SLD)

 Počev od 2010. godine, Sekcija je organizovala redovne godišnje kongrese istoričara medicine. Do 2020. održano je 11 kongresa. U radu četiri kongresa učestvovali su i istoričari medicine iz Slovačke, Rusije, Poljske, Crne Gore i BiH, tako da su ti kongresi bili akreditovani kao „nacionalni kongresi sa međunarodnim učešćem”. U periodu od 2009. do kraja 2020. godine, Sekcija je održala 193 naučna ili stručna skupa (11 kongresa, pet simpozijuma, jedan kurs i 176 sastanaka) na kojima je 229 autora saopštilo 698 radova, predstavljeno je 16 knjiga i prikazano 19 dokumentarnih filmova iz oblasti istorije medicine.

U saradnji sa Ambasadom Republike Poljske, u dvorištu SLD, 8. juna 2017. godine, svečano je otkrivena bista profesora Ludvika Hiršfelda (1884–1954), rad akademskog vajara Gorana Čpajka. Na predlog Sekcije, Javno preduzeće „Pošta Srbije” objavilo je seriju od šest poštanskih maraka sa likovima tri srpska lekara iz Prvog svetskog rata (dr-a Vojislava J. Subbotića, Mihajla Petrovića i Miloša Đ. Popovića) i tri inostrana lekara (dra Edvarda Rajana, Vilijama Hantera i Ludvika Hiršfelda), kao i tri koverta prvog dana, u čast završetka Velikog rata [27] (Slika 3).

Slika 3. Emisija poštanskih maraka 100 godina od završetka Velikog rata – Veliki lekari Velikog rata (Izvor: JP Pošta Srbije)

 Sekcija za istoriju medicine SLD je u periodu od 2009. do 2020. imala bogatu izdavačku delatnost. Objavljeni su zbornici radova saopštenih na deset održanih kongresa istoričara medicine, koji se organizuju pod zajedničkim nazivom 800 godina srpske medicine, zbornici radova sa simpozijuma i sastanaka sekcije posvećenim značajnim lekarima i događajima iz naše prošlosti (dr Laza K. Lazarević, dr Emerih P. Lindenmajer, dr Svetislav Stefanović, dr Aćim Medović, prof. dr Leon Kojen, 80 godina Stomatološke sekcije Srpskog lekarskog društva), Izveštaj o radu Sekcije za istoriju medicine SLD (6. jun 2015 – 7. jun 2019) i knjiga Dr Milan Pecić – autobiografija najstarijeg pukovnika srpskog saniteta (2020).

Sekcija je dve godine zaredom, 2016. i 2017, bila dobitnik Nagrade za najbolju sekciju Srpskog lekarskog društva.

Danas je Sekcija za istoriju medicine Srpskog lekarskog društva jedina organizacija u Srbiji koja se sistematski bavi istraživanjima u oblasti istorije srpske medicine, organizovanjem kongresa, simpozijuma i naučnih i/ili stručnih sastanaka u ovoj oblasti, publikovanjem radova saopštenih na skupovima koje organizuje. U radu Sekcije, pored lekara, stomatologa i farmaceuta, učestvuju veterinari, istoričari, istoričari umetnosti, bibliotekari, filolozi, i dr. Zahvaljujući njihovom učešću ostvaruje se multidisciplinarni pristup izučavanju istorije srpske medicine od srednjeg do kraja XX veka.

ZAKLJUČAK

 Od osnivanja 1872. do 1922. godine, Srpsko lekarsko društvo nije u svom sastavu imalo specijalističke sekcije. Pravni osnov za osnivanje sekcija predstavljale su izmene Pravila SLD, usvojene 1919. godine na 41. glavnom godišnjem skupu SLD. U međuratnom periodu (1918–1941), u Srpskom lekarskom društvu osniva se sedam sekcija.

Posle Drugog svetskog rata počinje sa radom veći broj sekcija. Sekcija za istoriju medicine i farmacije SLD osniva se 12. februara 1950. godine. Sanitetski general, profesor dr Vladimir Stanojević izabran je za predsednika Sekcije, a za počasnog predsednika „izabran je nestor naših mediko-istoričara” dr Risto Jeremić.

Sekcija je u proteklih 70 godina svog postojanja beležila uspone i padove. Prvi period izuzetno plodnog rada trajao je od osnivanja 1950. godine do smrti prvog predsednika, profesora Vladimira Stanojevića (1978). U drugom periodu, koji traje od 1978. do 1993. godine, rad Sekcije gubi na intenzitetu. Sekcija je 1980. godine promenila ime u Sekcija za istoriju medicine. Održana su 22 sastanka na kojima su saopštena 34 rada. Treći period, od 1993. do 2009. godine je period potpune neaktivnosti Sekcije.

Četvrti period rada Sekcije počeo je 2009. godine i traje do danas. Na inicijativu predsednika SLD, profesora Radoja Čolovića, obnovljen je rad Sekcije Izbornom skupštinom održanom 19. marta 2009. godine. Za predsednika Sekcije izabran je profesor Brana Dimitrijević. Profesor Dimitrijević bio je na čelu Sekcije do Treće izborne skupštine 6. juna 2015. godine, kada ga je na ovom mestu zamenio dr Zoran Vacić, dotadašnji član Predsedništva, kome je na Četvrtoj izbornoj skupštini, održanoj u Novopazarskoj Banji, 7. juna 2019. godine, mandat produžen za još četiri godine. Počev od 2009. do 2020. Sekcija je održala 193 naučna ili stručna skupa na kojima je 229 autora saopštilo 698 radova, predstavljeno je 16 knjiga i prikazano 19 dokumentarnih filmova iz oblasti istorije medicine. Objavljeno je 18 zbornika radova, monografija i/ili izveštaja.

Uspešnost rada Sekcije za istoriju medicine u proteklih sedam decenija sagledavamo kroz realizaciju zadataka koje su postavili osnivači 1950. godine. Dva tada postavljena cilja nisu u potpunosti ostvarena. Prvi je izrada bibliografije srpske medicinske književnosti. Članovi Sekcije su, pišući biografije naših lekara, navodili i njihove bibliografije, međutim, to je parcijalni rad. Pokazalo se da Sekcija nije imala snage da izradi celovitu bibliografiju srpske medicinske književnosti. Drugi zadatak, koji nije ostvaren u potpunosti, jeste osnivanje katedri za istoriju medicine (stomatologije) na srpskim medicinskim fakultetima i Stomatološkom fakultetu. Međutim, iako nisu ustanovljene posebne katedre, u nastavnim programima su istorija medicine i istorija stomatologije zastupljene kao izborni predmeti.

Druge zadatke članovi Sekcije su ili realizovali (osnivanje Muzeja Srpskog lekarskog društva) ili kontinuirano rade na njihovoj realizaciji (obrada arhivske građe; buđenje interesovanja za istoriju medicine u široj javnosti; multidisciplinarni pristup izučavanju istorije medicine, stomatologije i farmacije).

Na osnovu rezultata rada može se zaključiti da je rad Sekcije za istoriju medicine bio uspešan i da je većina zadataka koje su osnivači postavili realizovana. U prilog ovoj tvrdnji idu nagrade za najbolju sekciju Srpskog lekarskog društva 2016. i 2017. godine.